Skelfilegt öskur úr undirdjúpunum: Vísindamenn standa ándópa gagnvart hljóðmælingum

Í eina tíð var talið að undirdjúp úthafanna væru helgiathvarf algjörrar þagnar. Nýjustu neðansjávar mælingar sýna hins vegar að undir svörtu yfirborðinu ríkir óhugnanlegur og flókinn hljóðheimur sem vísindamenn eiga erfitt með að ráða í.

Mælingar neðansjávarhljóðnema sem staðsettir eru á þúsunda metra dýpi hafa fangað hljóðmerki sem ganga þvert gegn öllu því sem áður var þekkt. Hljóðin, sem berast um svokallað SOFAR-lag hafsins, eru svo öflug að þau mælast í þúsunda kílómetra fjarlægð. Þau minna á vélrænan gný eða ómennsk öskur.

Read nextÍskjarnaáfallið: Hvað gerist þegar milljón ára frosnir púkar vakna?

Sérfræðingar skiptast í fylkingar um uppruna hljóðanna. Einn sérfræðingur fullyrti að um væri að ræða gríðarlega jarðskjálftaatburði þegar risavaxnir ísjakar klofna af meginlandinu og gnúast við botninn. Annar vísindamaður dró þá tilgátu í efa og benti á að tíðnimynstrið líktist frekar líffræðilegum boðum frá óþekktri lífveru sem hafi þróast á mestu dýpum úthafanna.

Á sama tíma eykst ótti um að mannleg umsvif séu að eyðileggja þetta viðkvæma umhverfi. Skipatrafík, sonar-tækni herja og loftbyssur olíuleitarfyrirtækja dæla stöðugum, gaddfreðnum hávaða inn í hafið. Rannsóknir benda til þess að streituhormón í hvölum hafi rokið upp og samskiptasvæði þeirra skroppið saman um meira en níutíu af hundraði.

Hávaðinn er ekki bara truflun; hann er ósýnilegt eitur sem blindingjar úthafanna geta ekki flúið. Þegar vísindamenn reyna að leysa gátuna um undirheimahljóðin keppast þeir við klukkuna gegn stöðugri mannlegri truflun.

Umsjónarmenn hlaðvarpsins Vísindasögur kafa mun dýpra í þessa leyndardóma í nýjasta þætti sínum og varpa ljósi á gáturnar sem leynast í hafsbotnsgjánum.