Ískjarnaáfallið: Hvað gerist þegar milljón ára frosnir púkar vakna?

Langsöm reynsla vísindamanna á nístandi kaldri breðu Grænlandsjökuls hefur skilað niðurstöðum sem vekja bæði aðdáun og skelfingu. Með því að bora meira en þrjá kílómetra niður í frosna jökulbreðuna draga sérfræðingar upp mjóa ískjarna sem geyma sögu lofthjúpsins yfir hundruð þúsunda ára.

Sérhvert lag í ískjörnunum virkar eins og bls. í sögubók jarðar. Ísinn geymir litlar loftbólur sem innihalda raunverulegt loft frá því að snjórinn féll. Mælingar á þessu lofti hafa sýnt fram á sveiflur í gróðurhúsagastegundum og gefið óhrekjanlegar sýnir um loftslagsbreytingar fortíðar.

Read nextAð minnast Benjamin Vo: Guðsmóðir, samfylgd dýrlinga og von í skugga sorgar

En ísinn geymir meira en bara lofttegundir. Ískjarnagreiningar hafa afhjúpað svarta mengun frá málmbræðslu Rómverja, geislavirk efni frá kjarnorkutilraunum á tuttugustu öld og ógnvekjandi magni af örplasti sem borist hefur með vindstraumum á fjarlægustu svæði jarðar.

Mestu áhyggjurnar vekja hins vegar líffræðilegar uppgötvanir. Vísindamenn hafa einangrað óþekktar veirur og bakteríur sem legið hafa í dvala í ísnum í meira en fimmtán þúsund ár. Einn fræðimaður benti á að þegar jöklar og sífisi bráðna á ógnarhraða vegna hlýnunar, gætu þessir fornu sjúkdómsvaldar sloppið út í vistkerfið á ný. Annar sérfræðingur tónaði niður hættuna og sagði ólíklegt að fornu mikróbarnir gætu sýkt nútímalífverur, en viðurkenndi að þekking okkar væri af skornum skammti.

Bráðnunin ógnar einnig því að eyðileggja þessi náttúrulegu skjalasöfn áður en vísindamenn ná að lesa úr þeim síðustu síðurnar.

Stjórnendur hlaðvarpsins Vísindasögur kafa ítarlega í dularfulla frosna sögu jöklanna og ræða hvaða fornu hættur kunna að leynast í ískjörnunum.