Laumaði geislamæli um borð í farþegaflug: Tölurnar ruku upp í 35 þúsund fetum!

Þegar flugvél lyftir sér til flugs og stefnir upp í heiðhvolfið gleyma flestir farþegar umheiminum, sökkva sér ofan í bíómynd eða panta sér kaffibolla. En einn forvitinn ferðalangur um borð í flugi AC850 á leið frá Calgary til London ákvað að gera eitthvað sem fáum dettur í hug: hann tók með sér lítinn geislamæli í handfarangrinum.

Niðurstöðurnar létu ekki á sér standa og vöktu strax mikla athygli. Á meðan flugvélin stóð kyrr á flugvellinum í Calgary sýndi tækið um 4,6 talningar á sekúndu, sem telst fullkomlega eðlileg bakgrunnsgeislun á jörðu niðri. En um leið og risastálfuglinn náði fullri farflughæð í um 35 þúsund feta hæð breyttist staðan skyndilega. Mælirinn hökkvaði upp í 58 talningar á sekúndu. Þetta er næstum þrettánföld aukning á geislun sem dynur á skrokki vélarinnar og öllum þeim sem inni sitja.

Read nextBylting í eðlisfræði: Leyndarmál svarthola gæti sannað að allur veruleikinn sé blekking!

Sjónarvotturinn fylgdist með því hvernig orkubylgjur í kringum 500 keV mynduðu skýra toppa á skjánum. Þótt almennt sé vitað að lofthjúpur jarðar verndar okkur gegn geimgeislum og að verndin minnki eftir því sem ofar dregur, kom það mörgum á óvart að sjá þetta staðfest með eigin augum á litlum vasaskjá í sætisvasanum.

Viðbrögðin létu ekki á sér standa og skiptust fljótt í tvær andstæðar fylkingar. Einn tjáði sig um að þetta sýndi svart á hvítu hve mikilvægt væri að setja strangari reglugerðir um vinnuvernd flugáhafna. Flugfreyjur, flugþjónar og flugmenn eyða stórum hluta starfsævinnar í þessu umhverfi og safna á sig geislun dag eftir dag án þess að hafa aðgang að rauntímamælingum.

Annar benti á tæknilegu hættuna sem steðjar að flugvélunum sjálfum. Í háloftunum getur svokallað „bit flip“ átt sér stað, þar sem geimögn hittir örgjörva og breytir stafrænu gildi í tölvukerfum flugvélarinnar. Af þeim sökum eru nútímaflugvélar búnar sérstökum varnarbúnaði til að koma í veg fyrir að sjálfstýring eða mikilvæg stjórnkerfi frjósi vegna ósýnilegra geimagna.

Ekki voru þó allir á þeim buxunum að ástæða væri til að örvænta. Sérfræðingur á sviði geislavarna benti á að vasamælar af þessu tagi gefi oft villandi mynd af raunverulegri hættu. Raunverulegur geislaskammtur sé enn afar lágur og skaðlaus venjulegum ferðalöngum. Þá var bent á að orkutopparnir væru eðlilegt afleiðingarafurð agnaárekstra í lofthjúpnum.

En lífið í háloftunum snýst ekki bara um eðlisfræði og mælitæki. Í sömu andrá minnti annar ferðalangur á mannlegu hliðina þegar hann lýsti ferð sinni með Ryanair. Eftir strangan dag fékk hann ókeypis vatnsflösku frá bóngóðum flugliða sem braut reglur félagsins til að sýna hreina manngæsku. Það minnir okkur á að jafnvel í köldum háloftunum leynist alltaf hlýja.

Stjórnendur Háloftanna kryfja þessar ótrúlegu uppákomur til mergjar í nýjasta hljóðvarpsþættinum.