Công ty đổ hàng trăm triệu đô cho AI rình nhân viên — nhưng cổng tuyển dụng không tin Nevada là có thật

Mười giờ đêm, ly trà nguội, một chiếc laptop và một ứng viên đang cố làm việc đơn giản nhất trên đời: nộp đơn xin việc.

Không phải ghế tổng giám đốc. Không phải kỹ sư trưởng. Một cửa hàng bán đồ thủ công mỹ nghệ — len, keo sữa, giấy màu, khung tranh.

Read nextBẫy Kiệt Sức Văn Phòng: Tại Sao 3 Tuần Nghỉ Phép Mới Là "Hình Phạt" Rùng Rợn Nhất Cho Dân Công Sở?

Họ tên: xong. Email: xong. Số điện thoại: xong. Rồi tới ô 'Bang'.

Gõ 'Nevada'. Màn hình bật đỏ: giá trị không hợp lệ.

Gõ lại. Đỏ. Viết tắt NV. Đỏ. Viết hoa toàn bộ. Đỏ. Đổi trình duyệt, xóa bộ nhớ đệm, khởi động lại máy. Vẫn đỏ.

Và thế là giữa đêm, một người trưởng thành ngồi tranh cãi với một cái ô nhập liệu về việc bang Nevada có tồn tại hay không.

Nhưng đó chưa phải phần khiến câu chuyện lan đi như cháy rừng. Phần đó nằm ở công ty cũ của người này.

Ở chỗ làm cũ, có một hệ thống giám sát được AI hỗ trợ, theo dõi 'năng suất' của từng nhân viên. Nó biết bạn gõ bao nhiêu, dừng bao lâu. Nếu bạn ngồi không quá lâu, nó gắn cờ bạn.

Cái hệ thống đó chạy hoàn hảo. Không lỗi. Không 'không nhận diện được'. Chính xác đến rợn người.

Còn cái ô hỏi bạn sống ở bang nào thì không biết Nevada là gì.

'Tôi tin chắc rằng những công ty dùng mấy cái cổng hỏng hóc hiển nhiên đó thật ra không hề muốn tuyển ai cả', người này viết. Và hàng nghìn người gật đầu.

Câu chuyện lập tức kéo theo một cơn lũ tự thú.

Một người kể rằng máy đọc CV tự động của nơi họ ứng tuyển đã bóc tách và tuyên bố ba 'kỹ năng chính' của họ là: Chứng chỉ An toàn Khí đốt Quốc gia, tiếng Swahili, và Rối loạn Nhân cách Lưỡng cực Nặng.

Người này thậm chí không sửa. 'Vì nó quá buồn cười và tôi không buồn động tay', họ nói — rồi bồi thêm rằng đây là một định chế tài chính lớn.

Một người khác nói có một công ty trong CV của họ, không rõ vì lý do gì, cứ import vào hệ thống nào cũng biến thành ô trống. 'Mà ít ra mấy cái đó còn chịu bóc dữ liệu vào các trường. Nhiều cái còn chẳng làm nổi.'

Người này còn khẳng định họ với một trợ lý AI có thể dựng ra một hệ thống tuyển dụng dở tệ trong đúng một ngày, mà vẫn tốt hơn gấp trăm lần mấy thứ đang tồn tại ngoài kia.

Rồi cuộc tranh cãi tách làm đôi, và đây mới là chỗ nóng.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

Phe đông nhất nói: đây là keo kiệt có hệ thống. 'Dễ hiểu thôi', một người bình luận. 'Họ kiếm tiền nhờ giám sát nhân viên. Họ tiết kiệm tiền bằng cách mua phần mềm tuyển dụng rẻ mạt nhất — rồi đẩy toàn bộ hậu quả sang cho bạn.'

Một người khác chỉ thẳng vào cấu trúc: 'Chẳng công ty nào thật sự quan tâm sửa mảng nhân sự. Chúng ta đã bị coi là trung tâm chi phí rồi, tại sao họ lại chi tiền để sửa bất cứ thứ gì?'

Nhưng phe phản biện đưa ra một lập luận lạnh sống lưng: cái cổng đó không hỏng. Nó đang chạy đúng như thiết kế.

'Nếu việc nộp đơn được làm cho dễ hơn, họ sẽ nhận được nhiều đơn hơn', một người lập luận. 'Họ vốn đã nhận quá nhiều rồi. Chẳng có động lực nào để cải thiện cả.'

Theo cách đọc này, ma sát là tính năng chứ không phải lỗi. Người bỏ cuộc ở ô 'Bang' vừa tự loại mình — miễn phí, không tốn một đồng lương nhân sự nào.

Và cái nghịch lý AI cũng bị bẻ ngược: chẳng có gì mâu thuẫn. Hệ thống giám sát sinh ra con số gắn thẳng vào lợi nhuận. Cổng tuyển dụng là chi phí thuần túy. Doanh nghiệp không hề bất nhất — họ nhất quán đến đáng sợ.

Vấn đề là cả hai phe đều có bằng chứng khó chối.

Nếu đây là bộ lọc cố ý, thì 'tiếng Swahili' và 'Rối loạn Nhân cách Lưỡng cực Nặng' đang lọc ra loại ứng viên nào? Đó không phải chiến lược. Đó là rác.

Nhưng nếu chỉ là keo kiệt thuần túy, thì tại sao một thứ mà một người bình thường tự tin dựng lại trong một ngày vẫn nằm đó, hỏng, năm này qua năm khác?

Có lẽ câu trả lời khó chịu nhất là: không ai cần họp bàn để tạo ra sự thờ ơ này. Nó chỉ cần được để yên.

Còn người ứng tuyển thì vẫn ngồi đó lúc nửa đêm, gõ lại sáu chữ cái, cố chứng minh với một biểu mẫu rằng nơi mình đang sống là có thật.

Cửa hàng đồ thủ công đó, tính đến lúc câu chuyện lan đi, vẫn treo biển đang tuyển gấp.

Hai host của chương trình sẽ mổ xẻ vụ này tới tận cùng trong tập podcast mới nhất — và họ không đứng cùng phe.