काठमाडौंका मःम पारखीहरू सावधान: तपाईंको जिब्रोले स्वाद मानेको किमा मासु हो कि सस्तो भटमास र बोसोको जादु?

शनिबारको साँझ काठमाडौंको कुनै आकर्षक क्याफे वा रेस्टुरेन्टमा बसेर बाफ उडिरहेको मःमको प्लेट अघिल्तिर राख्दा कसको पो मुखमा पानी नआउला? तर तपाईंले पहिलो गाँसमै ‘अहो कति जुसी’ भन्दै तारिफ गरेको त्यो मःम वास्तवमा केबाट बनेको हो? यदि तपाईंलाई लाग्छ कि त्यो शुद्ध राँगा वा कुखुराको ताजा किमा हो, भने तपाईं भ्रममा हुनुहुन्छ।

सहरका दर्जनौं रेस्टुरेन्टहरूमा काम गरिसकेका भान्साका अनुभवी कामदारहरूले अचेल एउटा यस्तो रहस्य खोलेका छन्, जसले खानाका पारखीहरूको होस उडाइदिएको छ। रेस्टुरेन्टको स्वादिलो पर्दा पछाडि नाफाको यस्तो खेल चलिरहेको छ, जहाँ ग्राहकको स्वास्थ्यभन्दा मार्जिन सधैं अगाडि हुन्छ।

Read nextमोमोमा चिज हाल्ने कि हानेर पोख्ने? काठमाडौँका रेस्टुरेन्ट र फुड ब्लगरहरूबिच सुरु भयो नयाँ 'स्वाद युद्ध'!

सबैभन्दा ठूलो काण्ड मःमको किमामा छ। मासुको भाउ लगातार बढिरहेका बेला सस्तो मूल्यमा मःम बेच्नका लागि भान्सामा भटमासको मस्यौरालाई गुप्त हतियार बनाइन्छ। तातो पानीमा भिजाएर मसिनो बनाइएको सोयाबिनलाई ३० देखि ४० प्रतिशतसम्म मासुसँग मिसाइन्छ। त्यसमा थपिन्छ पशुको अतिरिक्त बोसो र अजिनामोटोको भारी मात्रा। जब त्यो मःम पाक्छ, बोसो पग्लेर भित्र झोल बन्छ र सोयाबिनले मासुको सम्पूर्ण सुगन्ध तान्छ। ग्राहक मख्ख पर्दै सोच्छन्— कस्तो स्वादिलो मासु!

यस विषयमा इन्टरनेटमा तीव्र बहस छेडिएको छ। एक टिप्पणीकर्ताले आक्रोश पोख्दै भने, 'हामीले रेस्टुरेन्टमा पैसा तिरेर मासु खान गएको हो कि भटमासको पिठो? यो त सरासर स्वादको नाममा गरिएको उपभोक्ता ठगी हो।' तर अर्काले रेस्टुरेन्टको पक्ष लिँदै तर्क गरे, 'महँगो भाडा र सस्तो मेन्यु खोज्ने ग्राहककै कारण सञ्चालकहरू यस्तो उपाय अपनाउन बाध्य भएका हुन्, नत्र रेस्टुरेन्ट पहिलो महिनामै बन्द हुन्छ।'

काण्ड यतिमै रोकिँदैन। भारतीय र कन्टिनेन्टल भनिने तरकारीहरूको हालत झन् खराब छ। रेस्टुरेन्टहरूमा ‘मास्टर ग्रेभी’ नामक एउटा विशाल भाँडो हुन्छ। हप्ताको सुरुमै प्याज, टमाटर र सस्तो तेल उमालेर तयार पारिएको यो बासी लेदो फ्रिजमा थन्काइन्छ। तपाईंले कढाई पनिर मगाउनुहोस् वा चिकेन मखनी, फ्रिजबाट त्यही चिसो ग्रेभी निकालेर दुई मिनेट तताइन्छ, अलिकति क्रिम फ्याँकिन्छ र तपाईंको टेबलमा नयाँ परिकार भनेर पस्कइन्छ।

एक पूर्व कुकले खुलासा गरे अनुसार धेरैजसो रेस्टुरेन्टमा बासी र ताजा खानाबीचको फरक केवल तातो प्यान र पाँच ग्राम अजिनामोटोले मेटाइदिन्छ। जिब्रो झुक्किन्छ, तर पेटले केही घण्टामै विद्रोह सुरु गर्छ।

सफा देखिने एप्रोन र चम्किला काँचका टेबल पछाडि चलिरहेको यो स्वादिलो षड्यन्त्रले नेपाली सहरी जीवनशैलीको एउटा तितो यथार्थ बाहिर ल्याइदिएको छ। के हामी साँच्चै गुणस्तरीय खाना खाइरहेका छौं, वा विज्ञापन र भ्रमको बासी झोल निलिरहेका छौं?

यस भान्सा काण्डको चिरफार, स्वादको भ्रम र प्लेट पछाडिका हाँसोउठ्दा रहस्यहरूबारे पोडकास्ट ‘स्वाद र किस्सा’ का सञ्चालकहरूले आउँदो भागमा विस्तृत चर्चा गर्दैछन्।