Ang Linyang Hindi Naibalita: ‘Hindi Galing sa Kilalang Apelyido’

May mga bahagi ng paglilitis na hindi nakakarating sa mga ulat. Ang isa sa mga iyon ang naging pinaka-usapan noong Miyerkules, Agosto 26, 2026.

Sa ikalabinsiyam na araw ng impeachment trial, tumindig si prosecution counsel Amando Virgil Ligutan para basahin ang kanyang counter-manifestation. Inilahad niya ang pagkadismaya sa batikos sa kanya ni defense lead counsel Sheila Sison hinggil sa isinulat niya sa Facebook noong Agosto 12, 2026 tungkol sa ‘misleading questions.’

Read nextGawa-Gawa Lang Ba? Ang Tunay na Kwento sa Likod ng Biglaang 'Negosasyon' ni Trump sa Iran!

Hindi raw personalan iyon, aniya. Paalala raw iyon sa kanyang mga estudyante sa batas.

Pagkatapos ay ito ang bitiw niya: ‘Kung may kailangang paalalahanan tungkol sa humility, sila iyon — ang depensa. Kabaligtaran iyon ng humility. Pride iyon — ang ayaw aminin ang pagkakamali, o mas masahol pa, ang batikusin ang taong nagtama lang ng pagkakamaling iyon.’

Pero hindi iyon ang bahaging pinag-usapan ng buong bansa.

Ang bahaging tumama ay ang tungkol sa mga hindi galing sa kilalang apelyido.

‘Dapat isinama yung part ng speech ni Atty. Ligutan sa hindi galing sa kilalang apelyido,’ sabi ng isang nagkomento. ‘Ang bigat doon. Sapol na sapol.’

Para maintindihan kung bakit sumapol, kailangang balikan ang pinagmulan.

Nagsimula ang lahat sa isang mainit na palitan nina prosecution counsel Lorna Kapunan at defense lawyer Kristine Ferrer. Sa gitna ng pagtatanong, parang iginiit ni Ferrer na puwedeng ihagis sa isang testigo ang ‘misleading questions.’ Itinama siya ni Kapunan: ang leading ay isang bagay, pero ang misleading ay hindi pinapayagan.

Isang maliit na tama-mali sana iyon. Sa loob ng ilang oras, naging pambansang usapan.

At habang lumalaki ang usapan, mas lumalayo ito sa tuntunin ng ebidensya at mas lumalapit sa isang mas lumang sugat ng bansa: kung ano ba talaga ang batayan ng paggalang — ang gawa, o ang pangalan.

Doon pumasok ang pinakamalinaw na hinaing.

‘Dapat ganito yung mga credentials ng mga tumatakbong senador,’ sabi ng isa. ‘Hindi yung sikat lang.’

Sa mismong away, malinaw ang panig ng nakararami. ‘Kung inamin na lang sana niya na namali siya ng dinig — na leading lang ang narinig niya — tapos na sana,’ sabi ng isang nagkomento. ‘Ngayon, tayong lahat pa ang parang niloloko.’

May isa pang nagpuna na sa halip na magpatuloy na lang sa pagtatanong, nagsalita pa si Ferrer para ipagtanggol ang sarili — at sa proseso ay pinalabas pang mali si Kapunan. Kaya naman sumagot si Kapunan.

May nagsabing nandoon lang ang depensa para sa bayad. May nagsabing ang mga salitang tulad ng compassion at mercy na binibitawan sa harap ng kamera ay pampalambot lang ng loob ng publiko para sa personal na pakinabang.

Pero may kabilang panig, at ito ang pinakamatalim na kontra.

Kung ang reklamo mo ay ang paggamit ng apelyido bilang panukat, hindi mo ito nilalabanan sa pamamagitan ng paggamit din ng apelyido bilang sandata. Ang linyang tungkol sa hindi paggaling sa kilalang apelyido ay personal — at iyon mismo ang bumabangga sa paninindigang walang personalan sa lahat ng ito.

At may isa pang problema.

Habang tumatagal, mas kaunti ang usapang batas at mas marami ang usapang mukha. May nagsabing punchable daw ang mukha ni Ferrer. May nagsabing ngiti-ngiti lang si Sison. May nagsabing tingnan daw ang itsura. May nagsabing ang chaka ng mga nasa depensa.

Wala ni isa sa mga iyon ang argumento.

May isa pang nagsabing si Atty. Poa lang ang kagalang-galang sa depensa. Papuri iyon sa isang banda — pero patunay din na dating na ang timbangan.

At doon lumalabas ang tunay na tanong. Kapag ang isang paglilitis ay naging patimpalak ng popularidad, ano pa ang natitira sa merito na ipinaglalaban natin?

May bigat ang magkabilang panig. May karapatan ang bawat akusado sa abogadong ipagtatanggol siya nang buong sigasig, kahit ayaw ng madla. Pero may bigat din ang hinanakit ng isang henerasyong nagtatrabaho nang walang koneksyon at walang apelyidong bubuhat sa kanila.

Ang natitirang tanong ay hindi kung sino ang mas magaling magsalita. Ang tanong ay kung makatarungan bang gamitin ang pinagmulan bilang argumento — o ito ang tanging paraan para marinig ang katotohanan sa bansang matagal nang binubulag ng mga pangalan.

Pinaghatian ito ng dalawang host ng Ang Boses sa podcast, at may hatol silang ibibigay bago magsara ang episode.