Ang Isang Salitang Nagpahati sa Bansa: Leading o Misleading?

Hindi nagsimula sa iskandalo ang lahat. Nagsimula ito sa isang salita.

Sa gitna ng isang mainit na palitan nina prosecution counsel Lorna Kapunan at defense lawyer Kristine Ferrer, parang iginiit ni Ferrer na puwedeng ihagis sa isang testigo ang ‘misleading questions.’ Itinama siya ni Kapunan: ang leading ay isang bagay, pero ang misleading ay hindi pinapayagan.

Read nextGawa-Gawa Lang Ba? Ang Tunay na Kwento sa Likod ng Biglaang 'Negosasyon' ni Trump sa Iran!

Dapat sana ay natapos doon.

Noong Agosto 12, 2026, sumulat sa Facebook si prosecution counsel Amando Virgil Ligutan tungkol mismo sa ‘misleading questions.’ Kumalat ito nang mabilis. Sa loob ng ilang araw, milyon-milyong Pilipino ang nag-aaral ng isang tuntunin sa ebidensya na hindi naman nila binalak pag-aralan.

Hindi natuwa ang depensa. Binatikos ni defense lead counsel Sheila Sison ang isinulat ni Ligutan.

At noong Miyerkules, Agosto 26, 2026 — ikalabinsiyam na araw ng impeachment trial — sumagot si Ligutan sa pamamagitan ng isang counter-manifestation.

Hindi raw personalan ang isinulat niya, aniya. Paalala raw iyon sa kanyang mga estudyante sa batas.

Pero hindi doon nagtapos ang bitiw niya. ‘Kung may kailangang paalalahanan tungkol sa humility, sila iyon — ang depensa,’ sabi niya. ‘Kabaligtaran iyon ng humility. Pride iyon — ang ayaw aminin ang pagkakamali, o mas masahol pa, ang batikusin ang taong nagtama lang ng pagkakamaling iyon.’

Isang tuntunin sa ebidensya ang naging tanong tungkol sa karakter.

May dahilan kung bakit magkaiba ang dalawang salita. Ang leading question ay nagdadala ng sagot sa loob mismo ng tanong, at sa ilang bahagi ng paglilitis ay may lugar ito. Ang misleading question ay naglalagay ng bagay na hindi totoo o hindi pa napapatunayan sa loob ng tanong at pinipilit ang testigo na tumugon dito.

Isa itong linyang naghihiwalay sa pagsisiyasat at sa pagpapatibong. Hindi ito teknikalidad lamang.

At doon nahati ang bayan.

Malaki ang panig na naniniwalang tama si Ligutan. ‘Kung inamin na lang sana niya na namali siya ng dinig — na leading lang ang narinig niya — tapos na sana,’ sabi ng isang nagkomento. ‘Ngayon, tayong lahat pa ang parang niloloko.’

Mas matalim ang isa pa. Sa halip na magpatuloy na lang sa pagtatanong, nagsalita pa raw si Ferrer para ipagtanggol ang sarili, at sa proseso ay pinalabas pang mali si Kapunan — kaya naman sumagot si Kapunan. ‘Gusto lang niyang sagipin ang pride niya,’ sabi ng nagkomento.

May lumayo pa sa teknikalidad. ‘Dapat ganito ang kredensyal ng mga tumatakbong senador,’ sabi ng isa. ‘Hindi yung sikat lang.’

May nagsabing nandoon lang ang depensa para sa bayad. May nagsabing ang mga salitang tulad ng compassion at mercy na binibitawan sa harap ng kamera ay pampalambot lamang ng loob ng publiko para sa personal na pakinabang.

Pero may kabilang panig, at hindi ito mahina.

Ang pagkakamali sa pandinig ay hindi kasinungalingan. Kung tunay na leksiyon ang layunin, may mga silid-aralan at may mismong bulwagan para doon — hindi isang pahayag na kumakalat sa buong bansa habang buhay pa ang kaso.

At may isa pang problema.

Habang lumalalim ang usapan, mas lumiliit ang bahaging tungkol sa batas. May nagsabing punchable ang mukha ni Ferrer. May nagsabing ngiti-ngiti lang si Sison. May nagsabing tingnan daw ang itsura. May nagsabing ang chaka ng mga nasa depensa.

Wala ni isa sa mga iyon ang may kinalaman sa tuntunin ng ebidensya.

May isa pang nagsabing si Atty. Poa lang ang kagalang-galang sa depensa. Papuri iyon sa isang banda — pero patunay din na dating na ang timbangan, hindi argumento.

Doon lumalabas ang tunay na tanong. Kapag ang isang teknikal na pagtutuwid ay naging patimpalak ng popularidad, ano pa ang natututunan natin?

May bigat ang magkabilang panig. Mahirap ipagtanggol ang isang abogadong ayaw umaming nagkamali sa harap ng lahat. Pero mahirap ding sabihing walang bahid ng personalan ang isang pahayag na sumusukat sa humility ng kabilang panig.

Ang natitirang tanong: sapat na bang depensa ang sabihing ‘namali lang ako ng dinig’ — o may pananagutan ang sinumang nagsasalita ng batas sa harap ng milyon-milyong nanonood?

Hinati ito ng dalawang host ng Ang Boses sa podcast, at may hatol silang ibibigay bago magsara ang episode.