आफूलाई अनलाइन 'क्याटफिस' बाट कसरी जोगाउने: धोकाधडीका संकेत र सुरक्षाका उपायहरू

डिजिटल संसारले हामीलाई अकल्पनीय रूपमा जोडेको छ, तर यसले अनलाइन धोकाधडीका नयाँ आयामहरू पनि ल्याएको छ। 'क्याटफिसिङ' त्यस्तै एउटा खतरा हो, जहाँ एक व्यक्तिले नक्कली अनलाइन पहिचान सिर्जना गरेर अर्कोलाई भावनात्मक वा आर्थिक रूपमा शोषण गर्छ। यो घटना अहिले नेपालमा पनि बढ्दै गइरहेको छ, जसले धेरैको जीवनमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ।

क्याटफिसिङका पछाडि विभिन्न उद्देश्यहरू हुन सक्छन्। कसैले आर्थिक लाभका लागि यसो गर्छन् भने, कसैले भावनात्मक रूपमा शोषण गर्न वा बदला लिनका लागि। एक जना पीडितले आफ्नो अनुभव सुनाउँदै भनिन्, “मैले एक जना व्यक्तिलाई सामाजिक सञ्जालमा चिनेको थिएँ। उसले आफूलाई विदेशमा रहेको र सफल व्यवसायी भएको बताएको थियो। हामी धेरै नजिक भयौँ, तर जब उसले बिरामीको बहाना बनाएर पैसा माग्यो, तब मलाई शंका लाग्यो।”

Read next'राजीनामा दिने बित्तिकै हाकिमले मलाई देशकै कुनै अफिसमा काम नपाउने धम्की दिए!'

अनलाइन सम्बन्धहरूमा छिट्टै विश्वास गर्नु खतरनाक हुन सक्छ। क्याटफिसरहरू प्रायः छोटो समयमै गहिरो भावनात्मक सम्बन्ध स्थापित गर्ने प्रयास गर्छन्। एक commenter ले भनेका छन्, “यदि कसैले तपाईंलाई छिट्टै प्रेम गर्छु भन्छ वा तपाईंको लागि जे पनि गर्छु भन्छ भने, सचेत हुनुहोस्। वास्तविक सम्बन्धहरू बिस्तारै विकसित हुन्छन्।”

क्याटफिसिङका केही प्रमुख संकेतहरू छन् जसले तपाईंलाई सचेत गराउन सक्छ। यदि कसैले व्यक्तिगत रूपमा भेट्न सधैं बहाना बनाउँछ, भिडियो कल गर्न इन्कार गर्छ, वा उनीहरूको प्रोफाइल तस्वीरहरू अवास्तविक देखिन्छन् भने, यो एउटा ठूलो रातो झण्डा हो। अर्का एक जनाले तर्क गरे, “मैले एक जनालाई चिनेको थिएँ जसको प्रोफाइल तस्वीर धेरै राम्रो थियो, तर जब मैले रिभर्स इमेज सर्च गरें, त्यो तस्वीर एक मोडलको रहेछ।”

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

पैसाको अनुरोध क्याटफिसिङको सबैभन्दा स्पष्ट संकेत हो। विभिन्न बहानामा पैसा माग्नु, चाहे त्यो आपतकालीन अवस्था होस्, यात्रा खर्च होस् वा लगानीको नाममा होस्, सधैं शंकास्पद हुनुपर्छ। कुनै पनि हालतमा अनलाइन चिनजानका व्यक्तिलाई पैसा दिनु हुँदैन।

यस्ता घटनाहरूले पीडितहरूमा गम्भीर भावनात्मक आघात पुर्‍याउँछन्। विश्वासघात, धोका र लज्जाको भावनाले डिप्रेसन र चिन्ता निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले, अनलाइन अन्तरक्रियामा सधैं सावधानी अपनाउनु महत्त्वपूर्ण छ। आफ्नो व्यक्तिगत जानकारी साझेदारी गर्दा होसियार हुनुहोस् र शंका लागेमा विश्वासिला मित्र वा परिवारका सदस्यहरूसँग परामर्श गर्नुहोस्।

यस कथाको थप गहिराइमा जानका लागि, 'जनता जनार्दन' पोडकास्टको यस एपिसोडमा हाम्रा होस्टहरूले यस विषयमा अझ विस्तृत चर्चा गरेका छन्।