O capricho de John Wayne e o po atómico que aniquilou a metade dun estudio de cine

Hollywood adora as historias de rodaxes complicadas, pero poucas veces un desastre cinematográfico colleita tantas tumbas coma 'O Conquistador' de 1956. O que comezou coma un capricho extravagante do magnate Howard Hughes acabou convertido nun cemiterio a ceo aberto baixo o sol inclemente de Utah.

Todo no proxecto apuntaba ao disparate dende o primeiro minuto. John Wayne, no auxe da súa imaxe de heroe do western tradicional, empeñouse en encarnar ao conquistador mongol Xinghis Khan. Acompañábao Susan Hayward como a súa cativa tártara, nun espectáculo visual cargado de diálogos acartonados e maquillaxe grotesca que hoxe provoca auténtico balbordo nas filmotecas.

Read nextO segredo xaponés que está a encher as fragas galegas: camiñar devagar contra o estrés

O verdadeiro horror agardaba fóra de plano. A produción decidiu rodar en Snow Canyon, a apenas duascentas millas da chaira onde o exército dos Estados Unidos viña de detonar once cabezas nucleares no marco dos ensaios militares da Guerra Fría. O vento do deserto empurrara sen piedade nubes de cesio e estroncio directamente sobre a gorxa da vila de St. George.

Durante semanas enteiras, cabalos e extras batían a terra en cargas bélicas que envolvían ao elenco nunha néboa mortal de po radioactivo. O propio director Dick Powell chegou a pasear un contador Geiger polo campamento, observando perplexo como as agullas se toleaban sen que ninguén no estudio dera orde de parar. O goberno de Washington tranquilizaba a todos dicindo que aqueles niveis de radiación eran un simple paseo saudable.

A tolemia non rematou no deserto. Hughes, namorado do ton avermellado da paisaxe, mandou cargar sesenta toneladas daquela mesma terra en trens con destino aos estudios de California para rematar as tomas interiores. A trampa pechouse sobre todo o equipo.

O balance dos anos seguintes leuse coma unha crónica de guerra. Dos 220 traballadores do equipo orixinal, case a metade desenvolveu cancros letais en dúas décadas. Powell, Hayward, Armendáriz e o propio Wayne foron caendo un a un, deixando tras de si unha pegada de dor que conmocionou á industria. Mesmo os nenos que visitaron o set naquel verán acabaron pasando polo quirófano anos despois.

O debate entre os historiadores e afeccionados segue vivo hoxe en día. Un comentarista sinalou recentemente que atribuír todas as baixas á radiación é ignorar o consumo desmedido de tabaco e alcol que imperaba no Hollywood clásico. Porén, outra persoa argumentou con contundencia que a taxa de tumores entre os técnicos triplicaba con fartura calquera previsión biolóxica normal da época, igualando a desgraza dos veciños da zona expostos aos ensaios militares.

O remordemento acabou devorando ao propio Hughes. O millonario gastou doce millóns de dólares en recomprar cada copia da cinta no planeta para que ninguén puidese mirala, encerrándose nun cuarto escuro a proxectala en soidade durante as súas noites de demencia final.

Os presentadores de Fora de Guión analizan polo miúdo todas as aristas deste segredo a voces no episodio desta semana.