ڇا توهان جي استادن وڪيپيڊيا بابت توهان سان ٻڌايليون ڳالهيون غلط هيون؟ انٽرنيٽ جي وڏي حقيقت سامهون اچي وئي!

اسڪول يا ڪاليج جي دور ۾ اسان سڀني کي پنهنجن استادن کان هڪ جملو بغير نالي جي ضرور ٻڌڻ لاءِ ملندو هو: "وڪيپيڊيا تان تحقيقاتي مواد نه کڻجو، ڇو ته اتي ڪو به ماڻهو ڪجهه به لکي سگهي ٿو." اسان کي اهو باور ڪرايو ويو ته انٽرنيٽ جو هي وڏو انسائيڪلوپيڊيا غلط معلومات جو گھر آهي.

پر سوچڻ جي ڳالهه اها آهي ته ڇا واقعي وڪيپيڊيا تي ڪو به ماڻهو غلط حقيقتون لکي هميشه لاء ڇڏي سگهي ٿو؟ جواب آهي بالڪل نه. وڪيپيڊيا وٽ هزارين اهڙا ايڊيٽر ۽ رضاڪار موجود آهن جيڪي ڪنهن به غلط يا بڪواس معلومات کي ۳۰ سيڪنڊن جي اندر حقيقي شڪل ۾ واپس وٺي ايندا آهن. ان کان علاوه، حساس صفحن کي محفوظ ۽ لاڪ ڪيو ويندو آهي.

Read nextڇا تنهنجو بئنڪ بيلنس تنهنجي عزت جو فيصلو ڪري ٿو؟ محفلن مان دوستن کي پري ڪرڻ جو تلخ سچ سامهون اچي ويو!

اڄ جي جديد انٽرنيٽ کي ڏسو، جتي هر ويب سائيٽ نڪرندڙ اشتهارن، پاڻمرادو هلندڙ وڊيوز، ۽ پئسن جي هوس سان ڀريل آهي. ان مقابلي ۾ وڪيپيڊيا هڪ اهڙو جوهر آهي جيڪو مفت، بغير اشتهارن جي، ۽ تمام سادي نموني دنيا جو سمورو علم فراهم ڪري ٿو.

يقينن، ڪنهن به علمي تحقيقي مقالي ۾ وڪيپيڊيا جو سڌو سنئون حوالو ڏيڻ درست ناهي، پر اهو تحقيقي رستي جو پهريون مرحلو ضرور ٿي سگهي ٿو. ان جي صفحن جي آخر ۾ ڏنل بنيادي ذريعا ۽ حوالا ڪنهن به تحقيقات لاء سڀ کان وڏو مددگار ثابت ٿين ٿا.

هڪ تجربيڪار استاد ياد ڪندي ٻڌايو ته هن سال ۲۰۰۷ ۾ پنهنجي شاگردن جي آزمائش لاءِ وڪيپيڊيا جي هڪ مضمون ۾ فرضي ڪردار شامل ڪيا هئا، ۽ اڌ ڪلاس امتحان ۾ اهي ئي غلط جواب لکيا. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته مسئلو وڪيپيڊيا جو نه پر شاگردن جي انڌي تقليد ۽ سستي جو هو.

ٻئي طرف، تحقيقي دنيا ۾ ڪجهه ماڻهو ان ڳالهه تي معترض آهن ته وڪيپيڊيا جا ڪجهه صفحا تمام پراڻا آهن ۽ اهي لاڪ هجڻ جي ڪري نئين معلومات سان اپڊيٽ نٿا ٿين. پر هن دور ۾ جڏهن ماڻهو چيٽ جي پي ٽي (ChatGPT) ۽ سوشل ميڊيا جي افواهن تي اکيون بند ڪري اعتبار ڪن ٿا، وڪيپيڊيا گهٽ ۾ گهٽ حوالا ۽ دليل ته پيش ڪري ٿو.

اسان جي ڪچهري ۽ پوڊڪاسٽ شو جي ميزبانن ان موضوع تي هڪ ئي ميز تي ٻيهر زوردار بحث ڪيو آهي، جتي وڪيپيڊيا جي دفاع ۽ استادن جي پراڻي انديشن بابت حيرت انگيز حقيقتون سامهون آيون آهن.