बाल सङ्ग्रहालयको ट्वाइलेटमा आमा र अपाङ्गता भएकी महिलाको घम्साघम्सी: के अशक्त शौचालयमा साना बालबालिकालाई लैजानु अपराध हो?

बालबालिकाको सङ्ग्रहालयमा घटेको एउटा सानो घटनाले अहिले सामाजिक सञ्जाल र जनमानसमा ठूलो नैतिक बहस सिर्जना गरेको छ। एक ३० वर्षीया आमा आफ्ना ५ वर्षका छोरासँग सङ्ग्रहालय घुम्न गएकी थिइन्। अचानक छोरालाई कडा दिसा लाग्यो। बालकले नियन्त्रण गर्नै नसक्ने अवस्था भएपछि आमाले हतार-हतार शौचालयतिर दौडाइन्।

महिला शौचालयभित्र छिर्दा त्यहाँ कुनै पारिवारिक शौचालय थिएन। सामान्य शौचालयका कोठाहरू यति साँघुरा थिए कि ५ वर्षको बच्चा र आमा एकै ठाउँमा अटाउन र सरसफाइ गरिदिन असम्भव जस्तै थियो। सिङ्गो शौचालय कक्ष खाली भएकाले आमाले छोरालाई लिएर अपाङ्गता वा अशक्त व्यक्तिहरूका लागि बनाइएको ठूलो शौचालय (Accessible Stall) प्रयोग गरिन्। दुई मिनेटमै काम सकेर बाहिर निस्कँदा ढोकामा उभिएकी एक महिला उनीमाथि आक्रामक रूपमा प्रस्तुत भइन्।

Read next७ महिनाको प्रेममा यौनसम्पर्क छैन: 'के मेरो सम्बन्ध मित्रता मात्र हो?'

पेटमा कोलोस्टोमी ब्याग बोकेकी ती महिलाले आमालाई हप्काउँदै भनिन्, "यो शौचालय तिमीहरूका लागि होइन। तिमीले छोरालाई अरूको सुविधा खोस्ने नराम्रो संस्कार सिकाउँदैछौ।" आमाले ती महिलाको शारीरिक अवस्था बुझेर बारम्बार माफी मागिन्। तर, यो घटनापछि ती आमा ठूलो नैतिक दोधारमा परेकी छिन्— के आपतकालीन अवस्थामा बच्चालाई त्यो शौचालय लैजानु साँच्चै गलत थियो?

यस घटनाले मानिसहरूलाई दुई स्पष्ट ध्रुवमा विभाजन गरिदिएको छ। एक पक्षको भनाइ छ कि 'अशक्त शौचालय' आरक्षित पार्किङ जस्तो होइन, जहाँ सर्वसाधारण छिर्नै नपाऊन्। यो केवल पहुँचयोग्य बनाइएको ठाउँ हो। यदि शौचालय खाली छ र साना बच्चालाई ठूलो ठाउँ चाहिएको छ भने प्रयोग गर्नु पूर्ण रूपमा व्यावहारिक हुन्छ। एकजना प्रतिक्रियाकर्ताले भने, "५ वर्षको बच्चाले पेन्टमै दिसा गर्नुभन्दा २ मिनेट त्यो शौचालय प्रयोग हुनु स्वाभाविक हो। फेरि त्यस्ता शौचालयभित्र डाइपर फेर्ने टेबल पनि त राखिएको हुन्छ।"

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

अर्कोतर्फ, अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकारका पक्षधरहरू भने अर्कै तर्क राख्छन्। उनीहरूको अनुसार, अपाङ्गता भएका वा कोलोस्टोमी ब्याग जस्ता स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरूसँग अन्य सामान्य शौचालय प्रयोग गर्ने कुनै विकल्प हुँदैन। एक प्रतिक्रियाकर्ताले तर्क गरे, "सामान्य मानिसले थोरै सास्ती सहेर भए पनि सानो कोठा प्रयोग गर्नुपर्छ। अपाङ्गता भएका मानिसका लागि केही सेकेन्डको ढिलाइ पनि ठूलो स्वास्थ्य दुर्घटना बन्न सक्छ।"

यो विवादले सार्वजनिक पूर्वाधारको डिजाइन र मानिसहरूबीचको सहानुभूतिमाथि ठूलो प्रश्न उठाएको छ। साना बालबालिका भएका अभिभावक र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू दुवैलाई सहज हुने गरी पारिवारिक शौचालयको व्यवस्था नहुँदा यस्ता विवाद सिर्जना हुने गरेका छन्।

यस विषयमा हाम्रा पोडकास्ट सञ्चालकहरूले 'दोधार' पोडकास्टमा विस्तृत र रोचक बहस गरेका छन्, जसले तपाईंलाई पनि सोच्न बाध्य बनाउनेछ।