सगरमाथाको 'ग्रीन बुट्स' को रहस्य: ८,५०० मिटर उचाइमा अड्किएको त्यो ३० वर्ष पुरानो दुखद गाथा

सगरमाथाको उत्तरी बाटो भएर चुचुरोतर्फ पाइला बढाउने हरेक पर्वतारोहीले ८,५०० मिटरको उचाइमा एउटा अनौठो र स्तब्ध बनाउने दृश्य देख्थे। एउटा सानो चट्टानी ओडारको मुखमा तेर्सिएर बसेको मानव शरीर, जसको खुट्टामा अझै पनि चम्किलो हरियो रङको पर्वतारोहण जुत्ता थियो। पर्वतारोहणको दुनियाँमा यो शवलाई दशकौंसम्म 'ग्रीन बुट्स' भनेर चिनियो।

यो घटना सन् १९९६ मे १० को हो। भारतको इन्डो-तिब्बती सीमा पुलिस (ITBP) को टोली सगरमाथा आरोहणका लागि उत्तरी मार्गबाट माथि चढ्दै थियो। टोलीका २५ वर्षीय जवान छवाङ पाल्जोर आफ्नो सपना पूरा गर्ने अन्तिम चरणमा थिए। तर प्रकृतिले अर्कै नियति लेखिसकेको थियो। दिउँसोपछि अचानक सुरु भएको भयानक हिमपात र माइनस ४० डिग्रीको हावाले टोलीलाई गाँस्यो।

Read nextझूटा आरोप, अदालतको चक्रव्यूह र लिफ्टको भूल: एक बुबाको मर्मस्पर्शी पारिवारिक कथा

दृश्यता शून्यमा झरेको र अक्सिजन सकिन लागेको अवस्थामा पाल्जोरले सो चट्टानी ओडारभित्र शरण लिए। तर, डेथ जोनको अत्यधिक चिसो र मस्तिष्कमा अक्सिजनको कमीका कारण उनी त्यहाँबाट कहिल्यै उठ्न सकेनन्। उनीसँगै उनका दुई साथीहरूले पनि सोही रात ज्यान गुमाए।

यस त्रासदीले पर्वतारोहण क्षेत्रमा ठूलो नैतिक प्रश्न पनि जन्मायो। सोही रात त्यही बाटो भएर माथि जाँदै गरेको एउटा जापानी टोलीले सङ्घर्ष गरिरहेका भारतीय आरोहीहरूलाई देखेको तर मद्दत नगरेको आरोप लाग्यो। एक टिप्पणीकर्ताका अनुसार, "८,००० मिटरभन्दा माथि नैतिकता भन्दा आफ्नै जीवन बचाउनु प्राथमिकता बन्छ, त्यहाँ कसैले कसैलाई मद्दत गर्न सक्ने अवस्था हुँदैन।"

अर्का विश्लेषकले भने यसलाई व्यापारिक आरोहणको अन्धो दौडको परिणाम मानेका छन्। "मानिसहरू शिखर पुग्न यति अन्धो हुन्छन् कि अरूको जीवन र आफ्नै सुरक्षालाई समेत भुल्छन्," उनले तर्क गरे।

सगरमाथाको त्यो उचाइबाट १०० किलोभन्दा बढी तौल भएको जमेको शव तल ल्याउनु भनेको थप ६ जना शेर्पाहरूको ज्यान जोखिममा पार्नु हो। त्यसैले पाल्जोरको शव करिब दुई दशकसम्म आरोहीहरूका लागि बाटो देखाउने भयानक 'माइलकुटा' बनेर बस्यो।

सन् २०१४ मा भने सो शवलाई हिउँ र ढुङ्गाले ढाकेर बाटोबाट ओझेल पारियो। तर सगरमाथाको हिउँभित्र अझै पनि यस्ता सयौं रहस्य र नभनिएका कथाहरू पुरिएका छन्।

सगरमाथाको यो भयानक रहस्य र यसका पछाडिका वैज्ञानिक तथ्यहरूबारे थप गहिरो विश्लेषण हाम्रा होस्टहरूले पोडकास्टको यो अंकमा प्रस्तुत गरेका छन्।