रात्री नऊ वाजता लॅब बंद झाली आणि ओव्हन आत धगधगत राहिला: एका विद्यार्थ्याचा थरारक रात्रीचा अनुभव!

रात्रीचे नऊ वाजले होते. पदव्युत्तर संशोधक विद्यार्थी दिवसभराच्या प्रदीर्घ कामानंतर प्रयोगशाळेचा मुख्य दरवाजा ओढून इमारतीबाहेर पडला. बाहेरचा गार वारा अंगाला स्पर्श करत असतानाच त्याच्या डोक्यात विजेचा झटका बसावा तशी जाणीव झाली. तो दुसऱ्या लॅबमधील ओव्हन बंद करायला पार विसरला होता. त्या ओव्हनमध्ये ॲल्युमिनियम फॉइलमध्ये गुंडाळलेले मातीचे नमुने तब्बल १०५ अंश सेल्सिअसवर गेल्या नऊ तासांपासून भाजले जात होते.

विद्यापीठाच्या कडक नियमांनुसार रात्री नऊनंतर विद्यार्थ्यांचे डिजिटल ॲक्सेस कार्ड काम करणे थांबवते. आता सकाळी दरवाजे उघडेपर्यंत आत जाणे अशक्य होते. विद्यार्थ्याच्या मनात भयानक विचारांचे तांडव सुरू झाले. संपूर्ण इमारतीला आग तर लागणार नाही ना? की लॅबच्या प्रमुखांचा कठोर ओरडा सहन करून सुरक्षारक्षकांना मध्यरात्री पाचारण करावे? आधीच १२ तासांची नियमित नोकरी करून थकून भागून संशोधनाचे काम करणाऱ्या या विद्यार्थ्यासाठी ही रात्र एखाद्या भयानक संकटासारखी वाटू लागली.

Read next२४ व्या वर्षी नोकरीची धडधड आणि एआयमुळे हतबल झालेली सर्जनशीलता: कॉर्पोरेट विश्वाची काळी बाजू!

प्रयोगशाळेतील लोकांमध्ये या घटनेवरून दोन उभे तट पडले. एका वरिष्ठ अभ्यासकाने मत मांडले की लॅबमधील ड्रायिंग ओव्हन हे मुळात अनेक दिवस अखंड चालू राहण्यासाठीच डिझाइन केलेले असतात. काही लॅबमध्ये ७०० अंशांवर चालणारे ओव्हन वर्षानुवर्षे बंदच केले जात नाहीत. १०५ अंश सेल्सिअसवर माती कधीही पेट घेत नाही, त्यामुळे मध्यरात्री घाबरून गोंधळ घालण्याची गरज नव्हती, असा युक्तिवाद एकाने केला.

मात्र दुसऱ्या बाजूच्या विश्लेषकांनी वेगळाच धोका अधोरेखित केला. एका जाणकाराने सांगितले की आग जरी लागली नाही, तरी प्रमाणापेक्षा जास्त वेळ नमुने तापल्यामुळे त्यातील सेंद्रिय घटकांचे बाष्पीभवन होईल आणि संपूर्ण वैज्ञानिक डेटा नष्ट होईल. तसेच विद्यार्थ्याला चोवीस तास लॅबमध्ये प्रवेश नसणे हा सुरक्षेचा अत्यंत धोकादायक नियम असल्याचे एकाने म्हटले. लॅबच्या सुरक्षेसाठी शिस्त मोडून सुरक्षारक्षकांना जागे करणेच योग्य होते, असे मत काहींनी नोंदवले.

याच रात्री लॅबमध्ये घडलेली आणखी एक घटना समोर आली. एका विद्यार्थिनीने जेल डिस्टेनिंग करताना चाळीस टक्के मिथॅनॉलचे द्रावण थेट मायक्रोव्हेव्हमध्ये गरम केले आणि त्याचे झाकण उघडून तब्बल वीस मिनिटे तोंडाजवळ ठेवून पाहिले. काही वेळातच तिच्या तोंडात कडवट चव आणि डोक्यात भीतीची घंटा वाजली. विषारी मिथॅनॉलच्या वाफेने आपल्याला काही धोका तर होणार नाही ना, या विचाराने ती थरकाप उडाली होती.

लॅबमधील हा मध्यरात्रीचा थरार, विद्यार्थ्यांची अनामिक भीती आणि पेटलेल्या ओव्हनचे गूढ सत्य यावर आमचे सूत्रसंचालक 'केमिकल लोचा' या पॉडकास्टवर आज जोरदार चर्चा करत आहेत.