Startap Təsisçisi Şokda: Investor €600K Gəlirli Şirkəti Cəmi €140K-ya Necə İstəyir?

Dörd il əvvəl başlayan bir xəyal bu gün kabusa çevrilib. 2023-cü ildə qurulan və sürətlə böyüyən bir startap, illik təxminən €600 min gəlirə çatıb, 500-ə yaxın müştəriyə xidmət göstərib və öz sahəsində möhkəm bir yer tutub. Şirkətin 55%-nə sahib olan təsisçi, böyük ambisiyalarla irəliləyirdi. Bəs bu gün niyə şirkət cəmi €140 min dəyərində qiymətləndirilir?

Hekayə 18 ay əvvəl başlayır. Şirkətin baş investoru, illik on milyonlarla avro gəlirli nəhəng bir şirkət, təsisçiyə nağd pulu qorumağı və növbəti maliyyələşdirmə raundunu gözləməyi tövsiyə edir. Təsisçi, bu tövsiyələrə əməl edir, xərcləri azaldır, qərarları gecikdirir və kapital axınını səbirsizliklə gözləyir. Lakin gözlənilən investisiya heç vaxt gəlmir.

Read nextBuxarlı Güzgünün Arxasındakı Dehşət: Dörd Rəfiqənin 22 İllik Qanlı Sirri

Əvəzində, baş investor qəfil investisiyadan imtina etdiyini bəyan edir. Bunun əvəzinə, öz şirkətində kapital cəlb edərkən, startapın 100%-ni cəmi €140 minə almaq istəyir. Təsisçinin 55%-i üçün təklif olunan məbləğ isə cəmi €75 mindir. Bu təklif, digər investorların cəmi bir il əvvəl şirkətə €1.5 milyon dəyərində sərmayə qoyduğu bir vaxtda gəlir. Bu, tamamilə absurd bir qiymətləndirmədir.

Bir şərhçi bu vəziyyəti "müflislik qiymətləndirməsi" adlandırır və investorların təsisçini tamamilə silməyə çalışdığını bildirir. Başqa bir şərhçi, €600 min illik gəlirli bir şirkətin €140 minə satılmasının gülünc olduğunu, hətta proqram təminatının hüquqları üçün belə bu məbləğin uyğun olmadığını qeyd edir. Hətta mənfi nağd pul axını olsa belə, üç il ərzində qazanılan illik təkrarlanan gəlir (ARR) və müştəri loyallığı dəyərlidir. Bəziləri, şirkətin dəyərinin ARR-in ən azı 1.5-2.0 qatına, yəni minimum €900 minə çatmalı olduğunu iddia edirlər.

İnvestorun təklifinin rədd edilməsini məsləhət görən bir şərhçi, təsisçinin sadəcə "bazar qiymətinə uyğun bir təklifi nəzərdən keçirməyə açıq olduğumuzu, lakin bu təklifi nəzakətlə rədd etdiyimizi" söyləməsini təklif edir. Çünki investorun öz raundunu bağlamazdan əvvəl bu startapı almaq üçün təzyiq etməsinin bir səbəbi var. Bu, təsisçi üçün bir rıçaq ola bilər.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

Digər tərəfdən, bəzi şərhçilər təsisçinin öz hərəkətlərinə diqqət yetirməyi vacib sayır. Bir nəfər, təsisçinin pul yığmamaq və aqressiv böyüməmək qərarını özü verdiyini, investorun deyil, qeyd edir. Onlar şirkətin yanma sürətinin nə qədər olduğunu və €600 min gəlirlə niyə hələ də zərərlə işlədiyini soruşurlar. Təsisçinin bankda pulunun az olması, onun danışıq mövqeyini zəiflədir.

Alternativ variantlar da müzakirə olunur. Təsisçi yeni investorlar tapa bilərmi? Bütün şirkəti sata bilərmi? Yaxud da tamamilə yeni bir şirkət qura bilərmi? Bir şərhçi, şirkəti xilas etmək üçün borc almaq kimi riskli bir addım atdığını və xərcləri azaldaraq şirkətini gəlirli etməyi bacardığını paylaşır. Bu, təsisçiyə pis bir sövdələşməni qəbul etmək məcburiyyətindən qurtulmağa kömək edib.

Hüquqi məsləhət də vacibdir. Bir nəfər, şirkətini satarkən yaxşı bir vəkilin satış qiymətini maksimuma çatdırmasına kömək etdiyini qeyd edir. Təsisçinin qarşısında duran bu çətin dilemmada, o, ya investorun qeyri-etik təklifini qəbul etməli, ya da öz varlığını qorumaq üçün riskli bir mübarizəyə başlamalıdır.

Bu hekayə, startap ekosistemindəki investor-təsisçi münasibətlərinin mürəkkəbliyini və təsisçilərin qarşılaşa biləcəyi çətinlikləri bir daha nümayiş etdirir. "Böyük Risk" podkastının aparıcıları bu hekayəyə dərin bir şəkildə dalacaqlar.