Polskie MLM i diety cud: jak oszukać naiwnych?

Polski rynek alternatywnej medycyny rozkwita w zastraszającym tempie, a wraz z nim rosną oszustwa, które przyciągają setki tysięcy konsumentów. Według Euromonitor, w latach 2020‑2024 wartość sektora wellness w Polsce wzrosła o 27 %, co oznacza 3,2 mld zł przychodów. Jednak za tak imponującymi liczbami kryją się kontrowersyjne historie, które dziś przybliżamy.

Jednym z najgłośniejszych przypadków jest dieta „Czysta Krew”. Kampania obiecuje utratę 10 kg w miesiąc, jednocześnie sprzedając zestaw soków za ponad tysiąc złotych. Badania kliniczne wykazały brak istotnych efektów, a uczestniczki zgłaszały objawy niedoborów i odwodnienia. Jeden przykład – 32‑letnia analityk przyznała, że po trzech tygodniach czuła się wyczerpana, a jedyną przyczyną utraty wagi było wypicie dużej ilości płynów.

Read nextWykładowca Werbował Studentkę Do Amway – A Ona Jeszcze Wierzy!

Kolejna kontrowersja to terapia kryształowa „Energia Łącznika”. Sprzedawca twierdzi, że ośmiokamistowy zestaw kamieni szlachetnych podniesie wibracje ciała i wyeliminują chroniczne bóle. Brak naukowych dowodów, a w 2022 roku urząd medyczny wydał ostrzeżenie, że kamienie nie są medycznym urządzeniem. Jeden z pacjentów twierdził, że ból ustąpił po sześciu tygodniach, ale najprawdopodobniej skorzystał z efektu placebo i zmiany stylu życia.

Najbardziej dochodowy, a jednocześnie najgłośniejszy schemat to MLM „Zdrowy Sukces”. Startup sprzedaje suplementy za 1 099 zł, a uczestnicy uzyskują 20 % prowizji od sprzedaży i bonusy za rekrutację. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, że ponad 80 % partnerów nie zarabia, a jedynie 5 % dochodzi do „szczytu”. W 2023 roku firma odnotowała przychód 45 mln zł, ale wielu partnerów zostaje z niesprzedanymi produktami.

Dlaczego tak wiele osób wciąż kupuje te produkty? Psychologia odgrywa kluczową rolę – obietnica szybkich rezultatów, społeczne dowody w postaci relacji w mediach społecznościowych oraz presja grupowa w strukturach MLM. Jednocześnie regulacje prawne nie nadążają za szybko zmieniającym się rynkiem.

Jedna komentatorka na forum powiedziała: „Zanim kupiłam zestaw soków, myślałam, że to łatwy sposób na odchudzanie, ale skończyło się na hospitalizacji z anemią”. Inny argumentował, że „piramidy MLM to jedyny sposób, by zarabiać w Polsce, więc musiałem spróbować”.

Na koniec – co możemy zrobić? Warto zachować sceptycyzm, sprawdzać dowody, a przed wprowadzeniem dużych zmian w diecie konsultować się z lekarzem. Edukacyjne kampanie społeczne i transparentne informacje mogą ograniczyć liczbę ofiar.

Z rzetelną analizą i odrobiną ironii, gospodarze „Zdrowej Przesady” zagłębiają się w te historie w najbliższym odcinku podcastu.