MYSTERY SEM ALDREI VAR LEIÐ: GUÐMUNDAR OG GEIRFINNSMÁLIÐ!

Á köldum janúarmorgni árið 1974 hverfur Guðmundur Einarsson, 18 ára, sporlaust í Hafnarfirði eftir kvöld á skemmtistað. Rúmu ári síðar, í nóvember 1975, hverfur Geirfinnur Einarsson, 32 ára, úr Keflavík. Engin lík finnast, engin augljós vitni. Málin virðast við fyrstu sýn ótengd, en verða síðar samofin í einu umdeildasta sakamáli Íslandssögunnar.

Upphafleg rannsókn er hæg og án árangurs. En árið 1976 verður kúvending. Lögreglan beinir sjónum sínum að hópi ungs fólks úr fíkniefnaumhverfinu í Keflavík. Handtökur hefjast, þar á meðal Erla Bolladóttir, Sævar Ciesielski og fleiri. Það sem gerist næst er kjarni deilunnar.

Read nextNotaði gervigreind til að njósna um sálfræðinginn sinn: Uppgötvaði dökka fortíð í fullorðinsiðnaðinum

Sakborningar eru yfirheyrðir í einangrun, sumir í yfir 600 daga. Engir lögmenn eru viðstaddir. Sálfræðingar eru fengnir til að aðstoða lögreglu við að ná fram játningum. Aðferðirnar eru afar umdeildar og margir líkja þeim við sálræna pyntingu.

Einn sakborningur segir: „Þú varst brotinn niður, þú sagðir hvað sem var til að fá smá frið.“ Annar lýsir því að hann hafi fundið upp sögur til að þóknast yfirheyrendum.

Játningar koma fram, dómarnir falla. Alls sex einstaklingar eru dæmdir, sumir í langvarandi fangelsi fyrir morð eða aðild að morðum. Erla Bolladóttir er dæmd fyrir meinsæri og vitorð.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

En engin lík finnast. Engin beinar sönnunargögn koma fram. Dómarnir eru nánast eingöngu byggðir á játningum sem sakborningar draga síðar allir til baka. Alþjóðleg mannréttindasamtök gagnrýna málið harðlega.

Áratugum síðar, eftir óþreytandi baráttu sakborninganna og fjölskyldna þeirra, og mikla almenningsumræðu, er málið tekið upp að nýju. Árið 2018 eru fimm sakborningar sýknaðir af dómum fyrir morð eða aðild að morðum. Hæstiréttur staðfestir sýknudómana. Sá sjötti, Sævar Ciesielski, hafði látist en var einnig hreinsaður af ákærum.

Sýknan er mikill sigur fyrir réttarríkið og sýnir fram á mistök sem geta orðið í réttarkerfinu. En ráðgátan um Guðmund og Geirfinn er enn óleyst. Hvað varð um þá? Hverjir voru ábyrgir? Þessar spurningar halda áfram að ásækja þjóðina.

Þessi óhugnanlega saga heldur áfram að vekja upp spurningar um réttlæti, sönnunargögn og sálfræði mannlegrar hegðunar. Magnús og Margrét fara yfir málið í þaula í nýjasta þætti Myrkraverka.