Dakika Tano Msalani Zazua Balaa la Lugha: Je, Alikosea Kusema 'Ça Fait Un Bout'?

Kila mtu anayejifunza lugha mpya anajua ule woga wa baridi unaotokea pale unapotamka sentensi kazini, halafu ghafla unajiuliza kama ulichosema ni lugha halisi au umefanya kosa kubwa la kimazungumzo.

Hali hiyo ya kutatanisha ilimkuta mwalimu msaidizi wa wanafunzi wenye mahitaji maalum hivi karibuni nchini Canada. Alikuwa akisimamia binti mdogo ambaye alikimbilia msalani. Sheria na taratibu za kulinda watoto zinamzuia mtu mzima kuingia ndani ya choo cha mwanafunzi bila sababu ya dharura, hivyo alilazimika kusimama nje kwenye ukanda akisubiri.

Read nextKutoka Hong Kong Hadi Marekani: Mjadala Wahusu Walimu wa Lugha Mtandaoni na Hofu ya Kuanza Sifuri

Dakika tano zikakatika. Kwa mtu anayesubiri kawaida, dakika tano ni fupi mno. Lakini kwa mwalimu anayewajibika kwa usalama wa mtoto mwenye mahitaji maalum, dakika tano bila sauti yoyote kutoka ndani ni sawa na nusu karne ya mateso ya kisaikolojia. Hofu ilimjaa moyoni.

Wakati huo wa mashaka, mfanyakazi mwenzake alipita na kumuuliza kwa Kifaransa iwapo mtoto amekuwa mle ndani kwa kitambo kidogo. Kwa mshtuko na hisia zote za hofu, mwalimu alijibu papo hapo: « oui, ça fait un bout ».

Mfanyakazi mwenzake alielewa uzito wa jambo hilo na wakaanza kuchukua hatua. Lakini mara baada ya mtoto kutoka salama, nafsi ya mwalimu ilianza kumsuta. Kwa kawaida, usemi wa 'ça fait un bout' hutumika nchini Canada kumsalimia rafiki ambaye hamjaonana kwa miezi mingi au miaka kadhaa. Je, matumizi yake kwa tukio la dakika tano tu yalikuwa kosa la aibu?

Mjadala mkali uliibuka mara moja kuhusu maana na hisia za usemi huo.

Mtoa maoni mmoja alisema kuwa matumizi hayo ni sahihi kabisa na hayana walakini wowote. Alieleza kwamba usemi huo ni kifupisho cha 'ça fait un bout de temps', na kipimo chake kinategemea hisia za mtu binafsi. Mtoa maoni huyo alifafanua kuwa usemi huo unatumika kwa urafiki wa miaka mingi, unatumika kwa foleni ndefu na yenye kero kwenye duka la mboga la Maxi, na unatumika kwa muda wowote ambao unaonekana kuwa mrefu kupita kiasi kulingana na matarajio yako.

Mwingine aliongeza kuwa katika utamaduni wa Quebec, ili kuleta ladha halisi ya kienyeji, mtu anaweza hata kutamka neno hilo kwa sauti nzito kama 'boutte', akisisitiza herufi ya mwisho ili kuonyesha uzito wa kusubiri.

Hata hivyo, kambi pinzani ilipinga mtazamo huo kwa nguvu zote. Mtoa maoni mwingine alibisha akisema kuwa ingawa ujumbe ulieleweka, 'ça fait un bout' kimsingi inahusu vipindi virefu sana vya wakati. Alisema kuwa kwa dakika chache shuleni, mwalimu alipaswa kusema 'ça fait un petit bout' ili kuepusha kuleta taharuki isiyo ya lazima miongoni mwa wafanyakazi.

Wadadisi wengine wa isimu walikwenda mbali zaidi na kuunganisha mkanganyiko huu na jinsi ubongo unavyochakata maneno. Walieleza kuwa wanadamu wanaposikiliza lugha, akili hutumia 'injini ya utabiri' inayokisia neno linalofuata kabla halijatamkwa. Mwalimu alipotamka neno hilo, ubongo wa mwenzake ulitafsiri hisia za dharura badala ya maana kamili ya kalenda.

Wenyeji wa kipindi cha Ulimi Telezi wanazama kwenye kisa hiki kizima na kuchambua kila pembe ya mjadala huu wa kusisimua kwenye podcast yetu.