'तुमचं लग्न झालं आहे का?' — फ्रीलान्सरने उत्तर टाळलं, आणि क्लायंटचा पारा चढला

एका फ्रीलान्सरची नेहमीसारखी सकाळ. लॅपटॉप उघडा, पोर्टफोलिओ तयार, कॅलेंडरमध्ये नव्या क्लायंटची मीटिंग. काम मिळालं तर पुढच्या दोन महिन्यांचं गणित सुटणार आहे.

मीटिंगची सुरुवात छान होते. क्लायंट स्कोप समजावतो, डेडलाईन सांगतो, आधीच्या कामाचं कौतुक करतो. गाडी दराच्या चर्चेकडे वळते.

Read nextमहिन्याला ४० लाखांची कमाई, तरीही फाऊंडर्स त्रस्त! व्यवसायाच्या या वळणावर काय निर्णय घ्यावा?

आणि मग कुठलीही पूर्वसूचना न देता प्रश्न येतो — 'तुमचं लग्न झालं आहे का?'

फ्रीलान्सर शांत राहतो. नम्रपणे सांगतो की या प्रश्नाचं उत्तर देताना सोयीचं वाटत नाही, कारण असे वैयक्तिक प्रश्न विचारण्याइतकी ओळख झालेली नाही.

पण तिथे संभाषण थांबत नाही. फ्रीलान्सर स्वतःच पुढाकार घेऊन पर्याय देतो: 'तुमची काळजी माझ्या उपलब्धतेबद्दल असेल, तर हे काम मी पेलू शकतो — आणि माझे कामाचे तास कोणते आहेत तेही आत्ता सांगतो.'

हे उत्तर मीटिंग वाचवायला हवं होतं. झालं उलटंच.

क्लायंट उत्तर स्वीकारण्याऐवजी वाद घालायला लागतो. 'मला हे जाणून घेण्याचा हक्क आहे,' असं तो सांगतो. 'तुमचं उत्तर मला आवडलं नाही,' असं ऐकवतो. आणि शेवटी — 'तुम्ही हा प्रश्न चुकीच्या अर्थाने घेत आहात, तुम्ही उद्धटपणा करत आहात.'

कॉल संपतो. मागे उरतो अस्वस्थपणा, आणि एक प्रश्न: कोणी म्हटलं की या प्रश्नाचं उत्तर द्यायचं नाही, तर तेवढं पुरेसं नाही का?

ही गोष्ट व्यावसायिक वर्तुळात पोहोचली आणि प्रतिक्रियांचा पाऊस पडला. गंमत म्हणजे सगळे एका बाजूला नाहीत.

पहिला आणि सर्वात मोठा गट फ्रीलान्सरच्या पाठीशी उभा आहे — आणि तो जोरात बोलतो.

'हा तर सरळसरळ बेकायदेशीर प्रश्न आहे,' असं एक कमेंट करणारा म्हणतो. दुसऱ्याने भर घातली की मुलाखतीत वैवाहिक स्थिती विचारणं अनेक ठिकाणी अनुचित मानलं जातं, आणि 'मला हक्क आहे' म्हणत भांडणं तर त्याहून विचित्र आहे. त्याचं सुचवलेलं उत्तर एका ओळीचं — 'हा तपशील या कामासाठी तुम्हाला कसा संबंधित वाटतो?'

एका कमेंट करणाऱ्याने या प्रश्नामागचं खरं गणित उघड केलं. जर समोरची व्यक्ती स्त्री असेल, तर हा प्रश्न याचसाठी येतो — गृहीत धरलं जातं की बाई म्हणजे मुलं, संसार, कुटुंबाची जबाबदारी, म्हणजे अनुपलब्ध. किंवा त्याहून वाईट, विचारणाऱ्याचा हेतू व्यावसायिक नसतोच.

त्याच व्यक्तीने सर्वात धारदार मुद्दा मांडला: फ्रीलान्सरला हा प्रश्न विचारणं तर अजूनच खटकणारं आहे, कारण कंत्राटी काम करणारा माणूस स्वतःचे तास स्वतः ठरवतो. 'त्यांना तुमच्याबद्दल काहीही जाणून घेण्याचा हक्क नाही,' असं तिने ठणकावून सांगितलं, आणि फ्रीलान्सरने प्रकरण उत्तम हाताळलं असं प्रमाणपत्रही दिलं.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

आणखी एकाने आपला अनुभव सांगितला — त्यांना मुलाखतीत वय विचारलं गेलं. 'नम्र राहायचं तर आहे, पण अशा प्रश्नाने तुम्ही किती अस्वस्थ जागी येऊन उभे राहता,' असं ते म्हणाले.

आणि एका कमेंट करणाऱ्याने फ्रीलान्सिंगचा सर्वात मोठा फायदा आठवण करून दिला — जो क्लायंट पटला नाही, त्याला ठोकून सांगण्याचं स्वातंत्र्य. भाषा जरा जास्त रंगीत होती, पण भावना स्पष्ट होती.

पण दुसरा गट थोडा वेगळा विचार करतो, आणि तोही दुर्लक्ष करण्यासारखा नाही.

'नोकरीच्या मुलाखतीत लग्न झालंय का, एकटे आहात का — हा वैयक्तिक प्रश्नच नाही,' असं एका कमेंट करणाऱ्याने ठामपणे मांडलं. या गटाचा युक्तिवाद असा की क्लायंट माणसाचा अंदाज घेत असतो, कारण फ्रीलान्सर अर्ध्यावर गायब होणं ही त्याची खरी भीती.

या गटाच्या मते दराची चर्चा सुरू असताना आलेला नकार समोरच्याला ताठरपणा वाटतो, आणि एका वाक्यावर प्रोजेक्ट हातातून निसटतो.

म्हणूनच या गटाला एका कमेंट करणाऱ्याचा डावपेच फार आवडला — गंमतीने विचारायचं, 'काय, तुम्ही मला प्रपोज करत आहात का?... हाहाहा... काळजी नको, हे काम मी अगदी सांभाळू शकतो.' सीमा राखली जाते, नातं तुटत नाही, आणि चेंडू परत क्लायंटच्या कोर्टात जातो.

दोन्ही गटांचं एका मुद्द्यावर एकमत आहे: प्रश्न विचारणं एक गोष्ट, आणि उत्तर नाकारल्यावर आग्रह धरून समोरच्याला उद्धट ठरवणं ही पूर्ण वेगळी गोष्ट. तो आग्रहच खरा लाल झेंडा आहे.

आणि इथेच खरा पेच आहे. फ्रीलान्सरने कामाबद्दलची शंका आधीच मिटवली होती — तास सांगायची तयारी दाखवली होती. तरीही क्लायंट खासगी आयुष्यावरच अडून बसला.

अशा वेळी काय करायचं? दोन शब्द बोलून काम वाचवायचं, की सीमा आखून पुढे चालायचं? स्टार्टअप चावडीमध्ये अनुराधा आणि अभिजीत या प्रकरणावर आपापली बाजू घेऊन सविस्तर भिडतात, आणि शेवटी स्पष्ट निकाल देतात.