چڪ ۾ ٻڏل شان: هڪ هاريءَ جي پوک تي فرانس جي اميرن جو خاتمو

سال 1415ع. انگلينڊ جو نوجوان بادشاهه هينري پنجم فرانس تي ڪاهه ڪري ٿو ۽ سؤ سالن جي جنگ جو هڪ نئون، رتوڇاڻ وارو باب کلي ٿو.

پهريون نشانو هارفلور آهي. گهيرو ڊگهو ٿئي ٿو، شهر ڪري پوي ٿو، ۽ ڪاغذ تي اها فتح آهي. حقيقت ۾ اها هڪ مهانگي تباهي آهي.

Read nextڇا 90 سيڪڙو سٽارٽ اپ ناڪام ٿيندا آهن؟ ڪاروباري دنيا جو سڀ کان وڏو فريب ۽ ان جي اصل حقيقت!

لشڪر جو لڳ ڀڳ ٽيون حصو ختم ٿي وڃي ٿو — گهڻو ڪري تلوار سان نه، پر پيچش سان. جيڪي جوان جهاز تان لهڻ وقت ڳائيندا هئا، اهي هاڻي خيمن ۾ ڪنجهندا آهن.

سو هينري پيرس ڏانهن وڃڻ بدران ڪيليس ڏانهن مارچ جو فيصلو ڪري ٿو، جتي انگريزن جو قبضو آهي ۽ جتي کيس رسد ۽ نئين ساهي ملي سگهي ٿي.

پر فرانسي خاموش نه ويٺا آهن. هو اُتر واري رستي جو هر پل بند ڪن ٿا ۽ آخرڪار هڪ ننڍي ڳوٺ وٽ انگريز لشڪر کي وڪوڙي وٺن ٿا. ان ڳوٺ جو نالو ايزنڪورٽ آهي.

25 آڪٽوبر 1415ع. هينري وٽ ڇهه کان نو هزار ماڻهو آهن، جن مان اڪثريت ڪمانچين جي. سامهون واري فوج جو تعداد اڄ تائين هڪ ڳجهارت آهي — ان وقت جا ڏيڍ لک وارا انگ يقيني طور ڪوڙا آهن، پر ايترو پڪ آهي ته فرانسي گهڻا، تازا ۽ اعليٰ خانداني هئا.

پوءِ ميدان پنهنجو ڪم ڪري ٿو. اها ڪا پريڊ گرائونڊ نه، پر هڪ غريب هاريءَ جي تازي کيڙيل پوک هئي — ٻن ٻيلن جي وچ ۾ ڦاٿل هڪ تنگ پٽي، جنهن تي رات جو زوردار مينهن پيو هو.

انگريز ڪمانچي زمين ۾ نوڪدار ڪاٺ جا ٿنڀا کوڙين ٿا. پيادل ٿيل هٿياربند سپاهي انهن سان گڏ بيهن ٿا. ۽ پوءِ تيرن جو مينهن شروع ٿئي ٿو.

چڪ فرانسي گهوڙي سوارن کي گوڏن تائين جهلي ٿو. تنگ ميدان ۾ سندن پنهنجو تعداد ئي سندن ڦاسي بڻجي ٿو — پوئتان وارا اڳيان وارن کي ڌڪين ٿا، ماڻهو ڪري پون ٿا، ۽ لوهه ۾ ويڙهيل جسم اٿي نٿا سگهن.

جيڪو ڏينهن فرانس جي عزت جو ٿيڻو هو، سو سندس اميرن جو قبرستان بڻجي وڃي ٿو.

هن ڪهاڻي تي راءِ اڄ به ورهايل آهي. هڪ تبصري ڪندڙ تفصيل سان لکيو ته سڄو منظر ئي هينري جي مجبوريءَ مان ڄائو — هارفلور جي مهانگي فتح، پيچش، ۽ ڪيليس ڏانهن اها مجبور مارچ جنهن ۾ کيس اچي جهليو ويو.

ٻئي هڪ تبصري ڪندڙ چيو ته رڳو ميدان کي ڪريڊٽ ڏيڻ ناانصافي آهي. سندس دليل هو ته اصل ڳالهه انگريزن جو نئون نظام هو — ميدان ۾ ٺاهيل مورچا، پيادل ٿيل هٿياربند سپاهي ۽ انهن سان تال ۾ وڙهندڙ ڪمانچي — جيڪو پنهنجي دور کان ايترو اڳتي هو جو ان کي وچين دور جو ابتدائي پائيڪ اينڊ شاٽ چئي سگهجي ٿو.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

هڪ ٻئي طنز ۾ چيو ته فرانسين ته وڏي مهرباني ڪئي جو انگريز ڪمانچين کي هڪ ئي ڏينهن ۾ ايترو تجربو ڪمائڻ ڏنو.

پر سڀ کان تکو جواب ٻئي طرف کان آيو. هڪ تبصري ڪندڙ لکيو ته ايزنڪورٽ جهڙي موسم جي مهرباني هڪ استثنا هئي، اصول نه — ڊگهي ڪمان وارا اڪثر جنگين ۾ گهوڙي سوارن هٿان ختم ٿيندا رهيا.

سندس مثال هو پيٽي. 18 جون 1429ع تي، لا هائر جي اڳواڻيءَ ۾ ٿورڙن فرانسي گهوڙي سوارن انگريز فوج کي ٻن ڪلاڪن اندر ختم ڪري ڇڏيو. مشهور ڪمانچين کي پنهنجا ٿنڀا کوڙڻ جو موقعو ئي نه مليو.

هڪ ٻئي وڌيڪ چيو ته جان ٽالبوٽ جهڙا نالي وارا سالار قيد ٿيا يا ڀڄي ويا، هزارين انگريز مارجي ويا، ۽ فرانسي نقصان ٽن کن ماڻهن جو ٻڌايو وڃي ٿو. سندس چٿر هئي ته ايزنڪورٽ جا قصا ته سڀ ٻڌائين ٿا، پر پيٽي جو ذڪر ڪو نٿو ڪري.

هڪ هلڪي ڦلڪي بحث نالي تي به هلي ٿو. فرانسي ان کي ايزنڪورٽ سڏين ٿا، انگريز ايجنڪورٽ. هڪ تبصري ڪندڙ اندازو لڳايو ته شايد ڪنهن لکندڙ جي خراب هٿ اکري ۾ ز، گ وانگر پڙهجي وئي ۽ اها غلطي صدين تائين هلندي رهي.

پر سڀ کان گهڻو دل کي ڇهندڙ تبصرو ڪنهن بادشاهه يا سالار بابت نه هو. هڪ ماڻهوءَ لکيو: سوچيو ته اُهو هاري ٻئي ڏينهن ٻج ڇٽڻ آيو هوندو ۽ پنهنجي پوک تي هي سڀ ڪجهه ڏٺو هوندو.

اها هڪ جملي جي ڳالهه سڄي جنگ جو خلاصو آهي. بادشاهن ضد ڪيو، اميرن شان لاءِ گهوڙا ڊوڙايا، ۽ بل هڪ اڻ ڄاتل هاريءَ جي زمين تي لکجي ويو.

ڇا ايزنڪورٽ ذهانت جي جيت هئي يا رڳو چڪ ۽ خوش قسمتيءَ جي؟ اسان جي شو جا ٻئي ميزبان هن ڪهاڻي تي پنهنجا پنهنجا پاسا وٺي، تبصرن جي دليلن سان وڙهن ٿا ۽ آخر ۾ صاف فيصلو ڏين ٿا — اهو سڄو بحث اوهان کي پوڊڪاسٽ تي ٻڌڻ لاءِ ملندو.