რომის ყველაზე ბნელი კოშმარი: რატომ ამოთხარა პაპმა თავისი წინამორბედის დამპალი გვამი და დასვა ტახტზე?

წარმოიდგინეთ სცენა, რომელიც ნებისმიერი თანამედროვე ჰოლივუდური საშინელებათა ფილმის შემქმნელსაც კი შეშურდებოდა: პირქუშ ტაძარში, მბჟუტავი სანთლების შუქზე, ოქროთი ნაქარგ სამოსში გამოწყობილი დამპალი ჩონჩხი ზის. მის წინ კი პაპი დგას და განრისხებული ყვირის, პასუხს სთხოვს ადამიანს, რომელსაც უკვე ცხრა თვეა სამარეში სძინავს.

ეს არ არის მითი ან გოთიკური ზღაპარი. ეს მოხდა რომში, 897 წლის ზამთარში, ლატერანის ბაზილიკაში. მოვლენა, რომელსაც ისტორიკოსები „გვამის სინოდს“ უწოდებენ, დღემდე რჩება კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე სიურრეალისტურ და შოკისმომგვრელ სასამართლო დრამად.

Read nextჰოლივუდმა ბრახებისთვის დატოვებული ცალკული შონის გარეშემოსავალებიდან მისი ვერსიები მიჰყვარდება

პაპი სტეფანე VI იმდენად იყო შეპყრობილი თავისი წინამორბედის, პაპი ფორმოზუსის სიძულვილით, რომ უბრალო სიკვდილი საკმარისი არ აღმოჩნდა. მან ბრძანა მიცვალებულის ექსჰუმაცია. გახრწნილი სხეული სამარხიდან ამოიყვანეს, პაპის საზეიმო სამოსით მორთეს და პირდაპირ განსასჯელის სკამზე დასვეს. საქმე იმდენად შორს წავიდა, რომ გვამს ოფიციალური ადვოკატიც კი დაუნიშნეს — შეშინებული ახალგაზრდა დიაკონი, რომელსაც მკვდრის ნაცვლად უნდა გაეცა პასუხები.

როგორც ერთი თანამედროვე მკვლევარი აღნიშნავს, ეს იყო არა უბრალოდ სიგიჟე, არამედ ძალაუფლებისთვის ბრძოლის უმაღლესი პიკი. იმდროინდელი რომი პოლიტიკურ ორმოში იყო ჩაძირული, სადაც გერმანული და იტალიური ფრაქციები ერთმანეთს სისხლის უკანასკნელ წვეთამდე ებრძოდნენ. ფორმოზუსმა ზურგი აქცია ადგილობრივ ელიტას და გერმანელთა მეფეს დაუჭირა მხარი, რამაც მისი სიკვდილის შემდეგაც კი დაუოკებელი შურისძიების ცეცხლი გააჩაღა.

სასამართლო დარბაზში ვითარება აბსურდის თეატრს დაემსგავსა. სტეფანე პირადად ეკითხებოდა გვამს, თუ რატომ მიითვისა პაპის ტიტული უკანონოდ. როგორც ისტორიული წყაროები გადმოგვცემენ, ოთახში მძიმე სუნი იდგა, დამსწრე საზოგადოება კი საშინელებისგან კანკალებდა. რა თქმა უნდა, განაჩენი წინასწარ იყო დაწერილი. მკვდარი ფორმოზუსი დამნაშავედ ცნეს.

სასჯელი ისეთივე შემზარავი იყო, როგორც თავად პროცესი. ცხედარს სამოსი შემოაგლიჯეს, მოაჭრეს მარჯვენა ხელის ის სამი თითი, რომლითაც ის სიცოცხლეში ერს ლოცავდა, და მისი ნეშტი მდინარე ტიბრში მოისროლეს.

თუმცა კარმამ დიდხანს არ დააყოვნა. ერთ-ერთი ისტორიული ქრონიკის თანახმად, ხალხმა ეს სიგიჟე ვერ აიტანა. ქალაქში გავრცელდა ამბავი, რომ ტიბრიდან გამორიყული ფორმოზუსის გვამი სასწაულებს ახდენდა. რომის ქუჩები პროტესტმა მოიცვა. აჯანყებულმა მოსახლეობამ სტეფანე ტახტიდან ჩამოაგდო, საპყრობილეში ჩაკეტა და იმავე წელს საკანში გაგუდა.

დღეს ინტერნეტ-სივრცეში ამ ისტორიას ხშირად განიხილავენ როგორც პოლიტიკური გაუმაძღრობისა და ისტერიის ყველაზე ექსტრემალურ მაგალითს. ერთი კომენტატორი ამტკიცებს, რომ სტეფანე უბრალოდ გიჟი იყო, რომელსაც რეალობის შეგრძნება ჰქონდა დაკარგული. მეორე კი ირწმუნება, რომ ეს იყო ცივსისხლიანი იურიდიული სვლა, რათა ფორმოზუსის მიერ ხელმოწერილი ყველა საერთაშორისო ხელშეკრულება ძალადაკარგულად გამოცხადებულიყო.

რა იმალებოდა სინამდვილეში ამ მაკაბრული რიტუალის უკან — სრული სიგიჟე თუ გენიალური პოლიტიკური გათვლა? ჩვენი პოდკასტის წამყვანები სწორედ ამ თავზარდამცემ დეტალებს ჩაუღრმავდებიან გადაცემაში.