ટીક માર્કે જૂઠું બોલવાનું બંધ કર્યું: એક ટાઈમર, એક દરવાજો અને ટેવોની આખી રમત બદલાઈ ગઈ

એક ટીક માર્ક કેટલું જૂઠું બોલી શકે?

એક વ્યક્તિ કહે છે — ઘણું બધું. અને એ જ સવાલમાંથી ટેવો વિશેની આ આખી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

Read nextસ્માર્ટફોનની લત છોડવા યુવાને બનાવ્યું અનોખું AI લોન્ચર: સ્માર્ટફોન જ બની ગયો 'મિનિમલિસ્ટ ડમ્બ ફોન'

વાત સાવ સાદી છે. ટેવ ટ્રેકર એપ્સ એવી વસ્તુઓ માટે બન્યા છે જે ગણી શકાય — પાણીના ગ્લાસ, વાંચેલાં પાનાં, કરેલા રેપ્સ. પણ જે ટેવો ખરેખર જીવન બદલે છે, એ ઘણી વાર ગણતરીની નહીં, સમયની હોય છે.

ત્રીસ મિનિટ વાંચવું. ધ્યાનમાં બેસવું. વાદ્યની પ્રેક્ટિસ કરવી.

અને અહીં જ ટ્રેકર દગો દે છે. ચાર મિનિટ વાંચો તોય ટીક, ત્રીસ મિનિટ ડૂબીને વાંચો તોય એ જ ટીક. સ્ક્રીન પર દિવસ સફળ દેખાય છે, પુસ્તક ત્યાં જ અટકેલું રહે છે.

'મેં કરી લીધું' અને 'મેં નક્કી કરેલો પૂરો સમય કર્યું' — આ બે વાત એક નથી, અને એ જ ફરક આ આખી વાર્તાનું હૃદય છે.

એટલે એ વ્યક્તિએ ફરિયાદ કરવાને બદલે ઉકેલ બનાવ્યો. પોતાની જ ટેવ ટ્રેકર એપમાં એણે એક સાચો ટાઈમર ઉમેર્યો — રોજનું લક્ષ્ય મિનિટોમાં, કામ શરૂ થાય ત્યારે ચાલુ, અટકે ત્યારે બંધ.

સૌથી ચતુર ભાગ એ છે કે એપ બંધ થાય કે ફોન લોક થાય, તોય ગણતરી ચાલુ રહે છે. ટાઈમર ચાલતો હોય ત્યારે એક કાયમી નોટિફિકેશન દેખાય છે, અને હોમ સ્ક્રીન વિજેટમાં પ્રગતિ જીવંત વધતી દેખાય છે.

પરિણામ એણે જે શબ્દોમાં વર્ણવ્યું એ ધ્યાન ખેંચે એવું છે — વાંચનની ત્રીસ મિનિટ નજર સામે વધતી જોવી વિચિત્ર રીતે સંતોષ આપે છે. પહેલાં પુરાવો કામ પછી લખાતો; હવે પુરાવો કામની સાથોસાથ બને છે.

પછી એણે એક ખુલ્લો સવાલ મૂક્યો: તમે આવી સમય આધારિત ટેવો આજે કઈ રીતે ટ્રેક કરો છો?

જવાબોમાં જ ખરી મજા આવી. કારણ કે ઘણા લોકોનો જવાબ હતો — અમે ટ્રેક જ નથી કરતા.

અને એ જ સૂરમાં બીજી એક વાર્તા આવી, જે પહેલી વાર્તાની બરાબર સામે ઊભી છે.

એક જૂથે બે મહિના પહેલાં નક્કી કર્યું કે એમને પુલ-અપ્સમાં સારા થવું છે. એમણે એપ ડાઉનલોડ ન કરી, પ્લાન ન બનાવ્યો, લક્ષ્ય ન લખ્યું.

એમણે ફક્ત એક નિયમ બનાવ્યો — જ્યારે પણ એ દરવાજામાંથી પસાર થાય, થોડા પુલ-અપ્સ કરવાના.

પુલ-અપ બાર શાબ્દિક રીતે એ દરવાજા પર જ હતો. ભૂલવાનો સવાલ જ નહોતો. જેમ એમાંના એકે કહ્યું, યાદ રાખવાનું કામ એમનું નહોતું — વાતાવરણ યાદ કરાવતું હતું.

ક્યારેક ત્રણ રેપ્સ, ક્યારેક ચાર. પણ દિવસભર એ પુનરાવર્તન થાય તો આંકડો ચાળીસ-પચાસથી પણ ઉપર જાય — અને એક પણ વાર એવું ન લાગે કે આખી કસરત કરી નાખી.

એમના મતે એ ચાલ્યું કારણ કે એમણે 'હમણાં કસરત કરું કે નહીં?' એ સવાલ જ કાઢી નાખ્યો. કોઈ એપ નહીં, ટાઈમર નહીં, પ્રેરણા નહીં. દરવાજામાંથી પસાર થાવ, બાર દેખાય, રેપ્સ મારો.

સાથે બીજા લોકો હોવાથી એ કસરત ઓછી અને રમત વધુ બની ગઈ.

હવે બે સ્પષ્ટ છાવણીઓ સામસામે છે.

એક તરફ માપનના પક્ષકારો. એક કોમેન્ટરે કહ્યું કે ટીક માર્ક એ સૌથી મીઠી છેતરપિંડી છે, કારણ કે એ પ્રયત્નને નહીં, હાજરીને ઈનામ આપે છે. બીજા એકે દલીલ કરી કે સમય આધારિત ટેવોમાં ગુણવત્તા ઊંડાણમાં હોય છે, અને ઊંડાણનું એકમાત્ર બહારનું માપ મિનિટ છે. વળી કોઈએ ઉમેર્યું કે ચાલતો ટાઈમર પોતે એક નાનું વચન છે, જે ધ્યાન ભટકે ત્યારે પાછું ખેંચી લાવે છે.

સામે વાતાવરણના પક્ષકારો એટલા જ મક્કમ છે. એક કોમેન્ટરે કહ્યું કે માપવાની પ્રક્રિયા પોતે એક વધારાનું કામ છે, અને જે દિવસે એ કામ ભારે લાગશે એ દિવસે ટેવ પણ સાથે તૂટશે. બીજા એકે દલીલ કરી કે ટેવ પ્રયત્નના બિંદુએ નહીં, નિર્ણયના બિંદુએ તૂટે છે — અને દરવાજા પરનો બાર એ નિર્ણય જ મિટાવી દે છે. કોઈએ ટોણો પણ માર્યો કે ધ્યાન કરતી વખતે મિનિટ ગણવી એ ધ્યાનની જ વિરુદ્ધ છે.

વચ્ચે ઊભેલા લોકોએ સૌથી શાણી વાત કરી. એમના મતે વાતાવરણ ટેવ શરૂ કરાવે છે, અને માપ એને ટકાવે છે. ત્રણ રેપ્સ માટે બાર પૂરતો છે; ત્રીસ મિનિટના વાંચન માટે નથી.

એક વાત બંને વાર્તાઓમાં સરખી છે, અને કદાચ એ જ ખરો પાઠ છે — બંનેમાં માણસે પોતાની ઇચ્છાશક્તિ વધારી નહોતી. બંનેમાં નિર્ણય લેવાની ક્ષણ પરથી બોજ હટાવ્યો હતો. એકે ઘડિયાળને કામ સોંપ્યું, બીજાએ દરવાજાને.

તો કાલથી શરૂ કરવું હોય તો પહેલું પગલું શું — ટાઈમર ચાલુ કરવો કે વાતાવરણ ગોઠવવું?

જીવન મંત્રના બંને હોસ્ટ આ જ સવાલ પર સામસામે આવે છે અને એપિસોડના અંતે સ્પષ્ટ ચુકાદો આપે છે.