پرونده استخوان‌های تکه‌شده در اروپا و روان‌شناسی ردای مخوف سزار

آیا تمدن توانسته خوی درندگی نیاکان ما را مهار کند؟ یافته‌های هولناک از محوطه‌های باستانی عصر نوسنگی در قاره اروپا نشان می‌دهند که حتی پس از یادگیری کشاورزی و ساخت نخستین سکونت‌گاه‌ها، انسان‌ها در مقاطع بحرانی متعددی دوباره به آدم‌خواری بازگشته‌اند.

آزمایش‌های استخوان‌شناسی بر بقایای انسانی به جای مانده، حاکی از تراشیدن بافت‌های گوشت با تیغه‌های تیز سنگ چخماق و شکستن جمجمه‌ها برای دستیابی به بافت مغز است. لایه‌بندی‌های زمین‌شناختی اثبات می‌کنند که این رسم هولناک در دوره‌های مختلف تاریخی بارها ظهور و سقوط کرده و به امری تکرارشونده تبدیل شده بود.

Read nextراز فَت چوی: باکتری 'شانس‌آور' که بلای جان زمین و انسان شد!

گروهی از محققان این رفتار را واکنشی ناگزیر در برابر سرمای کشنده، از میان رفتن غلات و گرسنگی مفرط می‌دانند و معتقدند حفظ تبار انسانی توجیه‌کننده چنین عادتی بوده است. اما گروهی دیگر از پژوهشگران با استناد به شواهد زخم‌های ناشی از جنگ تأکید دارند که این عمل نمادی از خرد کردن هویت دشمنان شکست‌خورده و آیینی برای قدرت‌نمایی قبیله‌ای به شمار می‌آمده است.

همین سازوکار پیچیده قدرت و ارعاب، قرن‌ها بعد در تاریک‌ترین دوره امپراتوری روم مشاهده شد. کاراکالا، امپراتور بی‌رحمی که حتی از قتل برادر تنی خود برای رسیدن به حکومت ابایی نداشت، سبکی غیرعادی از پوشش را برای خود برگزید؛ شنلی پشمی، یکدست و کلاه‌دار که از اقوام بربر گال به عاریت گرفته شده بود.

این لباس خاص، کاراکالا را از سر تا پا می‌پوشاند و تضادی عمیق با ردای مرسوم سناتورهای رومی ایجاد می‌کرد. برخی تاریخ‌نگاران مدعی‌اند این اقدام امپراتور، تلاشی عامدانه برای پیوند روحی با لژیونرهای خشن مرزی و اعلام انزجار از نخبگان پایتخت بود. در مقابل، روان‌شناسان بر این باورند که این پوشش سرتاسری کلاه‌دار، پناهگاهی روانی برای حاکمی بود که پارانویا و ترس دائمی از انتقام برادرش، او را وادار به استتار چهره و نگاهش می‌کرد.

تاریکی عصر نوسنگی و ردای کلاه‌دار سزار روم به ما گوشزد می‌کنند که مدنیت و قدرت همواره با هراس، نقاب‌پوشی و نبرد مرگبار بقا درهم‌تنیده‌اند.

میزبانان در پادکست به این معماهای جذاب تاریخی پرداخته‌اند.