د عقیدې په لاره کې شک، قانون او قرباني: د زړه رازونه او د یوې اویغور مېرمنې اوښکې!

په عصري نړۍ کې ډېر ځوانان د خپل زړه او شاوخوا قوانینو تر منځ له سختې کشمکش سره مخ دي. کله چې په یوه دودیزه ټولنه کې د دین او د دولت د قوانینو بحث راپورته کېږي، لومړۍ ننګونه دا وي چې ایا اخلاق او عقیده په زور پلي کېدای شي که دا د بنده او د هغه د پالونکي تر منځ یو سپېڅلی او ژور راز دی؟ په دې وروستیو کې په فکري حلقو کې دا موضوع ډېره ګرمه شوې چې ولې ځینې قوانین د عقیدې بدلون د جزا وړ ګڼي.

یو چا په دې اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل چې د مرګ سزا د هغو کسانو لپاره چې په فکري شکونو کې ډوب دي، هیڅ عادلانه توجیه نه لري. هغه وویل چې په زرګونو داسې کسان شته چې په خپلو ټولنو کې په پټه او دوامداره ویره کې ژوند کوي، یوازې له دې امله چې د خپل زړه د غږ څرګندول ورته د مرګ پیغام راوړي. د هغه په نظر، کله چې دین د سیاسي زور په وسیله تطبیق شي، نو پایله یې یوازې ویره او نفاق وي.

Read nextله ډیجیټل نقشې تر الهي مینې: څنګه د زړه سکون د وېرې پر ځای امید مومي

خو بل لوري ته، یو بل شنونکي استدلال وکړ چې د شریعت اصلي پوهه له عصري حقوقي نظامونو څخه ډېره متفاوته ده. هغه وویل چې په تاریخي لحاظ، ډېری دا ډول احکام د سیاسي بغاوت او له دولت سره د خیانت پر وړاندې وضعه شوي وو، نه دا چې د یوه کس په زړه کې پټ فکر وڅاري. د هغه په وینا، ډېر خلک له شریعت څخه ناخبره دي او له همدې امله په تشویش او ګډوډۍ اخته کېږي، ځکه هره ټولنه د خپل یووالي ساتلو لپاره ځانګړي حدود او اصول ټاکي.

دا لانجه یوازې تر مذهبي هېوادونو پورې محدوده نه پاتې کېږي، بلکې په بل اړخ کې کله چې استبدادي دولتونه د دین د له منځه وړلو لپاره توره راوباسي، هلته هم انساني کرامت پایمالېږي. د دې یو ژوندی ثبوت د ختیځ ترکستان د اویغور مسلمانې مېرمنې ګلبهار هایتیواجي بوږنوونکې تجربه ده. نوموړې چې درې کاله یې د چین په سختو استخباراتي پنډغالو کې تېر کړي، په ډاګه کړه چې د زندان تر ټولو بد وحشت د هغوی د روح د ماتولو لپاره و.

ګلبهار وايي چې بې رحمه چارواکو غوښتل دوی له خپل دین څخه بیزاره کړي، مګر په وینا یې، هر څومره چې پر دوی ظلم زیات شو، د دوی روحاني مقاومت او دعاګانې نورې هم قوي شوې. دا تریخ واقعیت ښيي چې جبر که د مذهب په نامه وي او که د الحاد په بڼه، هیڅکله د انسان وجدان نشي تسخیرولی.

زموږ د خپرونې کوربانه همدا اوس په پوره تفصیل سره په دغه جنجالي او ژور داستان باندې بحث کوي او د دې پېچلې مسلې بېلابېل ابعاد څېړي.