"Tôi không chịu nổi AI": Lập trình viên đi tìm editor sạch và bị cộng đồng phản đòn cực gắt

Câu hỏi bắt đầu rất đơn giản, gần như hiền lành: có trình soạn thảo mã nào tốt mà KHÔNG có trí tuệ nhân tạo không?

Người đặt câu hỏi không giấu giếm lý do. Họ nói thẳng rằng họ không chịu nổi AI, và rằng hầu hết các trình soạn thảo mã bây giờ đều được xây dựng với AI cài sẵn hoặc tích hợp thẳng vào bên trong. Gõ vài ký tự là có dòng gợi ý xám hiện ra. Mở thanh bên là có ô chat chờ sẵn.

Read nextBí Mật Bị Xóa Sổ: Vụ Án GrapheneOS Chấn Động, Quyền Riêng Tư Hay Cản Trở?

Họ đã tự tìm được vài cái tên: Pulsar, Notepad++ — dù thừa nhận không thích lắm — CudaText, Geany. Nhưng họ muốn nhiều lựa chọn hơn. Và có một mong muốn nhỏ kèm theo: nếu có live preview, dựng sẵn hoặc cài thêm bằng tiện ích mở rộng, thì càng tốt.

Đó là toàn bộ yêu cầu. Không tuyên ngôn, không kêu gọi tẩy chay. Chỉ là một người muốn một công cụ yên tĩnh.

Vậy mà cộng đồng nổ tung.

Phản hồi được ủng hộ nhiều nhất, bỏ xa phần còn lại, gói gọn trong một câu hỏi ngắn đến mức khó chịu. "Chẳng lẽ bạn không thể đơn giản là không dùng những tính năng đó trong VS Code sao?" một người viết. Không ai bắt bạn bấm Tab. Không ai bắt bạn mở ô chat.

Một người khác đẩy lập luận đi xa hơn và không hề nhẹ tay. Họ cho rằng lập trình viên thực thụ chọn công cụ dựa trên thứ họ muốn và cần, chứ không phải dựa trên thứ họ ghét. VS Code có hẳn một công tắc bật tắt AI — cứ dùng nó. Người này còn châm biếm cả VSCodium, phiên bản không có kho tiện ích của nhà phát hành lớn và đã tắt sạch telemetry, mô tả nó là lựa chọn dành cho ai "thích đau khổ", rồi mỉa mai rằng có lẽ ai đó chỉ việc nhờ một con AI biên dịch lại bản gốc sau khi xóa hết các điểm gửi dữ liệu.

Một bình luận khác thừa nhận nửa vời rằng đúng là phần lớn trình soạn thảo đang phình ra vì AI, nhưng vẫn chốt: tắt được thôi — "ít nhất là hiện tại".

Bốn chữ đó, hóa ra, là điểm yếu chí mạng của cả phe.

Nhưng trước khi bàn tới đó, có hai bình luận khiến không khí lạnh hẳn.

"Lời khuyên của tôi là hãy chấp nhận đi, vì AI ở lại đây rồi," một người viết. "Tôi nói nghiêm túc. Một năm trước tôi cũng có đúng thái độ như bạn, và nó khiến tôi mất một công việc."

Một người khác chọn cách so sánh thay vì cảnh báo: "Sublime Text là lựa chọn tốt nhất cho bạn, nhưng cũng... chúc bạn may mắn. Chuyện này nghe y hệt 'tôi là thợ mộc, nhưng tôi ghét mấy cái máy chạy điện mới này'."

Và thế là câu hỏi về phần mềm biến thành câu hỏi về sự nghiệp.

Ở phía đối diện, phe ủng hộ lại làm đúng thứ người hỏi cần: đưa ra tên cụ thể.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

Sublime Text được nhắc tới nhiều nhất, với nhận xét rằng nó vẫn đứng vững rất tốt. Có người khuyên đi thẳng tới VSCodium, hoặc Vim. Một người khác gợi ý Neovim, với lý do rất thuyết phục: bạn có thể dựng nó đúng theo ý mình, không một mẩu AI nào lọt vào. Người này còn kể thêm rằng trên điện thoại họ dùng Textastic, mới thử Combine, hoặc kết nối tới máy chủ từ xa qua một ứng dụng shell.

Một người dùng Kate mô tả trải nghiệm bằng đúng thứ ngôn ngữ mà người hỏi đang khao khát: "Rất đơn giản, tô màu cú pháp cho tôi và không chắn đường tôi."

Thú vị nhất là Zed. Nó có AI. Nhưng theo hai bình luận riêng biệt, chỉ cần một thiết lập duy nhất là tắt sạch, và thứ còn lại là một trình soạn thảo gọn gàng, dễ chịu.

Rồi có một người không tranh luận gì cả. Họ kể chuyện của mình.

Họ từng bực bội y hệt. Nhiều khi họ chỉ muốn mở một tệp nhật ký, hoặc một khối JSON trả về to đùng. Nhưng VS Code khởi động thì mất thời gian, mà họ đâu cần cả một IDE đầy đủ cho việc đó. Thế là họ tự viết một ứng dụng nhỏ, đặt tên là Grayslate. Họ nói rõ đây không phải bản thay thế IDE — họ dùng nó cho log, JSON, CSV, câu lệnh truy vấn, bản nháp email và những mẩu mã ngắn. Và họ nhấn mạnh: không quảng cáo gì hết, chỉ là thấy một người bực bội giống mình nên chia sẻ.

Hai phe, hai thế giới quan.

Phe đông đảo nói vấn đề nằm ở thái độ, không nằm ở công cụ. Công tắc có sẵn, cứ tắt, rồi quay lại làm việc, và đừng để định kiến làm hỏng sự nghiệp.

Phe còn lại nói vấn đề nằm ở quyền kiểm soát. Một công tắc có thể bị bật lại sau bản cập nhật. Một mặc định có thể bị đổi mà không hỏi ai. Nhưng một công cụ vốn dĩ không có tính năng đó thì không thể tự bật nó lên. Và chính cụm từ "ít nhất là hiện tại" — do chính người ở phe đối diện viết ra — là bằng chứng rõ nhất rằng nỗi lo này không hề vô căn cứ.

Còn người đặt câu hỏi ban đầu? Họ vẫn chưa nói mình chọn gì. Danh sách thì đã dài thêm: Sublime Text, Vim, Neovim, Kate, VSCodium, Zed, Grayslate — cộng với Pulsar, CudaText và Geany mà họ vốn đã biết.

Câu hỏi thật sự thì không nằm trong danh sách nào cả: năm 2026, từ chối AI trong công cụ hằng ngày là giữ vững tay nghề, hay là tự đóng cửa với tương lai?

Hai người dẫn chương trình sẽ mổ xẻ đến tận cùng câu chuyện này — và họ sẽ phải đưa ra một phán quyết.