Skokkende Geskiedenis: Van 'n Chinese Avondmaal tot Calvyn se Tronkstraf vir Dans

Die geskiedenis van godsdiens loop oor van verrassings, maar min dinge tref 'n mens soos die reuse kontras tussen vrye artistieke uitdrukking en meedoënlose institusionele beheer. In die kollig is 'n skitterende skildery van die Laaste Avondmaal deur die befaamde Chinese kunstenaar Chen Yuandu. Die werk beeld Jesus en sy dissipels uit in tradisionele Chinese klere, geplaas in 'n rustige paviljoen met fyn syagtige lyne en klassieke oosterse argitektuur. Waarnemers is betower deur die detail. Een kommentator het gesê dat Judas in die kunswerk sit en planne beraam presies soos 'n geslepe paleis-eunug aan die keiserlike hof. Dit gee die antieke verhaal 'n heeltemal nuwe, aangrypende laag van betekenis wat dadelik met 'n ander kultuur praat. Nog iemand het aangevoer hoe wonderlik dit is om Bybelse verhale deur die oë van verskillende volke te sien. Tog was daar ook 'n stem wat opgemerk het dat die intieme oomblik van Johannes wat teen Jesus leun, effens ontbreek in hierdie formele Chinese styl. Nietemin bly die kunswerk 'n viering van kreatiwiteit en geloof wat grense oorsteek. Maar terwyl Chen Yuandu vryheid en skoonheid verteenwoordig, krap historici nou die donkerder kant van godsdienstige geskiedenis oop: Johannes Calvyn se bewind in Genève gedurende die sestiende eeu. Baie weet van sy teologie, maar min mense besef hoe verregaande die daaglikse wette werklik was. Calvyn het die Konsistorie gestig, 'n godsdienstige tribunaal wat letterlik gereelde huisbesoeke afgelê het om gesinne se privaat lewens te inspekteer. Daar was wette oor hoeveel borde kos by 'n gewone ete bedien mag word. Partytjies in privaat huise is streng verbied, en die owerheid het bepaal hoeveel gaste jy mag oornooi. As jy gevang is dat jy dans, het 'n vonnis van drie dae in die tronk op jou gewag. Kerkgewels, fluite en harpe is heeltemal verbied as wêreldse versoekings. Ouers kon nie eers self kies watter name hulle vir hul babas gee nie, en owerspel is met die dood gestraf. Een waarnemer het tereg gevra hoe 'n beweging wat vryheid van gewete belowe het, in so 'n rigiede toesigstelsel kon ontaard. Ander meen weer dat hierdie uiterste dissipline die enigste manier was om orde te handhaaf in 'n tyd van reuse politieke en geestelike krisis. Hierdie merkwaardige botsing tussen kreatiewe inkulturasie en dwingende reglementering wys hoe kwesbaar die lyn tussen toewyding en tirannie werklik is. Die aanbieders van ons program delf binnekort nog dieper in hierdie boeiende historiese raaisel tydens die nuutste potgooi-uitsending.