Oorlog tussen de generaties: Is de jeugd echt verpest of hebben de ouderen alles gesloopt?

Het is een tafereel dat zich dagelijks afspeelt in het openbaar vervoer, op de werkvloer en aan de keukentafel. Een oudere generatie kijkt hoofdschuddend naar een jongere die schijnbaar vergroeid is met een smartphone. Ondertussen berekent die jongere met een rekenmachine dat een simpel startersappartement pas haalbaar is rond hun vijfenveertigste levensjaar. Wat volgt is een explosie van onderling onbegrip dat zo oud is als de weg naar Rome.

Wie de geschiedenisboeken erop naslaat, ontdekt al snel dat de klaagzang over 'de jeugd van tegenwoordig' geen modern fenomeen is. Meer dan tweeduizend jaar geleden schreven Griekse filosofen al met de handen in het haar over jongeren die geen eerbied meer hadden voor hun ouders en de beschaving naar de ondergang hielpen. In de negentiende eeuw waarschuwden pedagogen dat het lezen van goedkope romans het brein van de jeugd zou verweken. Het patroon is opvallend constant: wie ouder wordt, ziet de wereld veranderen en beschouwt die verandering als verval.

Read nextTwintig jaar liefde eindigt in nachtmerrie: Vrouw vlucht na schokkende reactie van echtgenoot op hun dochter (8)

Toch beweren veel critici dat de huidige generatiekloof van een fundamenteel andere orde is. Waar het vroeger voornamelijk ging om cultuur, kleding en omgangsvormen, woedt er nu een keiharde economische strijd. Eén reageerder wees erop dat een specifieke groep van de oudere generatie de afgelopen decennia enorm heeft geprofiteerd van stijgende huizenprijzen en gunstige pensioenen, om vervolgens stelselmatig te stemmen tegen beleid dat starters op de woningmarkt helpt. Het resultaat is een generatie twintigers en dertigers die weliswaar toegang heeft tot de nieuwste smartphones en streamingdiensten, maar de absolute maatschappelijke basisvoorzieningen moet missen.

Maar de medaille heeft een duidelijke keerzijde. Want terwijl dertigers de schuld voor hun economische positie bij de ouderen leggen, zwelt de kritiek op hun eigen rol als opvoeders aan. Onderwijsexperts en leraren trekken luidstren aan de bel over de jongste generatie, Generatie Alpha. Kinderen komen op steeds latere leeftijd zindelijk naar de basisschool en de algemene leesvaardigheid vertoont een historisch steile daling. Een ge gefrustreerde waarnemer merkte op dat de huidige ouders zo opgeslokt worden door hun eigen digitale belevingswereld, dat de fundamentele overdracht van taal en emotionele regulatie in het gedrang komt.

Your brand, right here.Reach story-obsessed listeners in 45+ languages → advertise on Avonetics

Het debat vervalt daardoor al snel in een patstelling. Ouderen beschuldigen jongeren van een gebrek aan inzet, jongeren beschuldigen ouderen van egoïsme op de woningmarkt, en de allerjongsten dreigen de rekening te betalen voor een gebrekkige opvoeding. Het lijkt een comfortabele positie voor iedereen: wie een zondebok heeft, hoeft immers niet kritisch naar zichzelf te kijken.

Is er een uitweg uit deze vicieuze cirkel, of blijven we voor eeuwig gevangen in dit maatschappelijke schuldgevoel? De presentatoren van de podcast Achteraf ontleden deze intrigerende kwestie tot op de bodem.