სასიკვდილო კოლბები საძინებელში: რატომ გადააქცია სტუდენტის სახლის ლაბორატორიამ მეცნიერები მტრებად

წარმოიდგინეთ სიტუაცია: ცხოვრობთ უნივერსიტეტისგან კილომეტრების დაშორებით, არ გაქვთ ტრანსპორტი, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მანქანის მართვა არ შეგიძლიათ, მაგრამ გაქვთ ერთი დაუოკებელი ვნება — ქიმია.

სწორედ ასეთ ვითარებაში აღმოჩნდა სტუდენტი, რომელმაც ონლაინ სწავლებაზე გადასვლის შემდეგ გადაწყვიტა, რომ საძინებელი ან სარდაფი საკუთარ კვლევით ცენტრად გადაექცია. პირველი კურსის საბაზისო კომპლექტით დაწყებული ექსპერიმენტები მისთვის საკმარისი აღარ აღმოჩნდა. მას სურს შეიძინოს სერიოზული მინის ჭურჭელი, რეაგენტები და დამოუკიდებლად შეუდგეს ორგანული ქიმიისა და რთული ბიოქიმიის პრაქტიკულ სინთეზს. მაგრამ როგორც კი ეს ამბიციური გეგმა საჯარო გახდა, ენთუზიაზმს პროფესიონალთა ცივი შხაპი დაეჯახა.

Read nextჰოლივუდმა ბრახებისთვის დატოვებული ცალკული შონის გარეშემოსავალებიდან მისი ვერსიები მიჰყვარდება

ერთი კომენტატორი პირდაპირ და დაუნდობლად აფრთხილებს დამწყებ მკვლევარს: ლაბორატორიულ მეცნიერებას პროფესიული ლაბორატორია სჭირდება. მისი თქმით, ორგანული ქიმიის სახლში ჩატარება კატასტროფის რეცეპტია, თუ ოთახში არ დგას სპეციალური გამწოვი კარადა და არ არსებობს მომწამვლელი ნარჩენების უსაფრთხო გატანის გზა. ქიმიური ნარჩენების ჩვეულებრივ ნიჟარაში ჩაღვრა არა მხოლოდ გარემოს დანაშაულია, არამედ კანალიზაციის მილების დაზიანებისა და მაცხოვრებლების მოწამვლის პირდაპირი საფრთხეა.

მეორემ კი აღნიშნა, რომ სახლის იმ დონემდე მოდერნიზება, რომ იქ მუშაობა უსაფრთხო გახდეს, ხუთნიშნა თანხა დაჯდება. ათიათასობით დოლარი ვენტილაციაზე, ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემებსა და ოფიციალურ ნებართვებზე — ეს ის რეალობაა, რომელსაც ენთუზიასტები ხშირად ვერ ამჩნევენ. გარდა ამისა, პროფესიონალები იხსენებენ საკუთარ შეცდომებს და აღიარებენ, რომ დამწყები ქიმიკოსი ხშირად ვერც კი აცნობიერებს, რამდენად ახლოსაა აფეთქებასთან ან სასიკვდილო გაზის გამოყოფასთან, როდესაც გვერდით არ ჰყავს გამოცდილი ზედამხედველი.

თუმცა ყველას პასუხი არ ყოფილა კატეგორიული უარი. გამოჩნდნენ ისეთებიც, ვინც სტუდენტს ალტერნატიული გზები შესთავაზა. ერთ-ერთმა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქიმიკოსმა საკუთარი გამოცდილება გაუზიარა და ურჩია, დაეწყო უსაფრთხო, სასკოლო ნაკრებებით, რათა დაეხვეწა ნივთიერებების ზუსტი გაზომვისა და შერევის უნარები. სხვა კომენტატორმა კი შესთავაზა სპილენძის სულფატზე დაფუძნებული უსაფრთხო ექსპერიმენტები, სადაც ლურჯი კრისტალების გამოყვანა ადამიანს ლაბორატორიულ დისციპლინას რისკის გარეშე ასწავლის.

ყველაზე რადიკალური და თანამედროვე გამოსავალი კი კომპიუტერული ქიმია აღმოჩნდა. რატომ უნდა გარისკო ჯანმრთელობა, როცა შეგიძლია მძლავრი სათამაშო ვიდეობარათით მოლეკულური სიმულაციები აწარმოო? ეს საკითხი პირდაპირ გადადის უფრო დიდ თავსატეხში: რამდენად დაიპყრობს ხელოვნური ინტელექტი ქიმიას, როდესაც მათემატიკა უკვე ალგორითმების ხელში გადადის? შესაძლებელია თუ არა, რომ მომავლის ქიმიკოსს კოლბები საერთოდ აღარ დასჭირდეს?

სწორედ ამ დაძაბულ და ფეთქებად დაპირისპირებას განიხილავენ ჩვენი წამყვანები პოდკასტის უახლეს ეპიზოდში.